انواع کبد چرب: علائم، علل و تشخیص

انواع کبد چرب که یکی از شایع ترین مشکلات کبدی در سراسر جهان است که به دلیل تجمع چربی در سلول های کبدی به وجود می آید، سوال اصلی بسیاری از شما عزیزان است. این بیماری به طور کلی به دو نوع اصلی کبد چرب غیرالکلی و کبد چرب الکلی تقسیم می شود که هر کدام خود نیز دارای مراحل مختلفی از جمله استئاتوز ساده، استئاتوهپاتیت، فیبروز و در نهایت سیروز می باشند.

کبد چرب غیرالکلی معمولاً در افرادی دیده می شود که الکل مصرف نمی کنند و بیشتر با سبک زندگی ناسالم، چاقی، دیابت و مقاومت به انسولین مرتبط است، در حالی که کبد چرب الکلی نتیجه مصرف طولانی مدت و بیش از حد الکل می باشد. شناخت و تشخیص دقیق انواع کبد چرب برای پیشگیری از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی مانند نارسایی کبدی بسیار حیاتی است.

مطلب پیشنهادی: آزمایش کبد: نحوه انجام تست ها و تفسیر نتایج

بیماری کبد چرب، که در اصطلاح پزشکی به آن استئاتوز کبدی گفته می‌ شود، یکی از مشکلات شایع کبدی است که معمولاً بدون علائم مشخص ظاهر می ‌شود و به ‌طور آهسته و بی‌ صدا به بافت کبد آسیب می ‌زند. در این بیماری، چربی اضافی در سلول ‌های کبد تجمع پیدا می ‌کند که می‌ تواند منجر به التهاب، آسیب سلولی و در موارد شدیدتر، به بیماری‌ هایی مانند سیروز کبدی بیانجامد.

نوع رایج این بیماری با نام اختصاری NAFLD شناخته می‌شود که مخفف عبارت Non-Alcoholic Fatty Liver Disease یا کبد چرب غیر الکلی است. این اصطلاح به حالتی اشاره دارد که چربی در کبد انباشته می ‌شود بدون آن‌که فرد الکل مصرف کرده باشد.

کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) به دو نوع اصلی تقسیم می‌ شود: کبد چرب ساده و استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH).

به‌ زبان ساده، اگر چربی در کبد تجمع پیدا کند ولی هنوز آسیبی به بافت کبد وارد نشده باشد، این وضعیت را کبد چرب غیر الکلی یا ساده می ‌نامند. اما اگر علاوه بر تجمع چربی، نشانه‌ هایی از التهاب و آسیب به سلول ‌های کبدی نیز وجود داشته باشد، این حالت به‌ عنوان استئاتوهپاتیت غیر الکلی شناخته می ‌شود.

مطلب پیشنهادی: بهترین درمان کبد چرب (الکلی و غیر الکلی)

در این مقاله، به بررسی انواع مختلف بیماری کبد چرب، به‌ ویژه کبد چرب غیر الکلی، علائم، روش ‌های تشخیص، تغییرات در سبک زندگی و درمان آن خواهیم پرداخت.

مقدمه ای بر انواع کبد چرب

اگر مقدار زیادی چربی در کبد جمع شود، ممکن است باعث التهاب شده و مشکلات جدی ‌تری ایجاد کند. اما با ایجاد برخی تغییرات در رژیم غذایی و برنامه ورزشی، ممکن است بتوان این وضعیت را بهبود بخشیده یا حتی آن را درمان کرد.

کبد چرب که به آن استئاتوز کبدی نیز گفته می ‌شود، زمانی رخ می ‌دهد که چربی در کبد تجمع پیدا می ‌کند. وجود مقدار کمی چربی در کبد طبیعی است، اما اگر چربی زیادی جمع شود، می ‌تواند به یک مشکل جدی برای سلامتی تبدیل شود.

کبد دومین عضو بزرگ بدن شماست. این اندام به پردازش مواد مغذی موجود در غذا و نوشیدنی‌ ها کمک می ‌کند و همچنین مواد مضر را نیز از خون شما فیلتر می‌ کند.

تجمع بیش از حد چربی در کبد می ‌تواند باعث التهاب شود، که این التهاب ممکن است به کبد آسیب رسانده و منجر به ایجاد بافت زخم (فیبروز) در آن شود. در موارد شدید، این زخم ‌ها ممکن است باعث نارسایی کبد شوند.

اگر کبد چرب در فردی ایجاد شود که الکل زیادی مصرف می ‌کند، به آن کبد چرب الکلی (AFLD)  گفته می ‌شود.

مطلب پیشنهادی: تفاوت کبد چرب و هپاتیت

اما اگر فرد الکل زیادی مصرف نکند و باز هم دچار کبد چرب شود، به آن کبد چرب غیر الکلی  گفته می‌ شود.

بر اساس یک بررسی تحقیقاتی در سال ۲۰۱۷، بیماری کبد چرب غیر الکل  تا حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از افراد را در ایالات متحده و اروپا درگیر کرده است.

انواع بیماری کبد چرب

دو نوع اصلی از کبد چرب وجود دارد:

• کبد چرب غیر الکلی (NAFLD)
• کبد چرب الکلی (AFLD)

همچنین کبد چرب ممکن است در دوران بارداری نیز رخ دهد، هر چند این حالت نادر است.

بیماری کبد چرب غیر الکلی (NAFLD)

بیماری کبد چرب غیر الکلی زمانی رخ می‌ دهد که چربی، در کبد افرادی که الکل زیادی مصرف نمی‌ کنند، تجمع می ‌یابد.

اگر چربی اضافی در کبد شما وجود داشته باشد و سابقه مصرف زیاد الکل نداشته باشید، ممکن است تشخیص بیماری کبد چرب غیر الکلی  برای شما داده شود. اگر التهاب یا عوارض دیگری وجود نداشته باشد، این وضعیت به عنوان کبد چرب ساده غیر الکلی شناخته می ‌شود.

مطلب پیشنهادی: تفاوت درد معده با کبد: درد کبد چگونه است؟

استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH) نوعی از بیماری کبد چرب غیر الکلی است که در آن تجمع چربی اضافی در کبد با التهاب همراه است. پزشک ممکن است NASH را زمانی تشخیص دهد که:

• در کبد چربی اضافی دارید
• کبد شما دچار التهاب شده است
• سابقه مصرف زیاد الکل ندارید

استئاتوهپاتیت غیر الکلی اگر درمان نشود، می ‌تواند باعث فیبروز کبد شده و در موارد شدید به سیروز و نارسایی کبد منجر شود.

• بیماری کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک (MASLD) یا کبد چرب غیر الکلی: در این بیماری، چربی در بافت کبد تجمع می ‌یابد، اما برخلاف نوع الکلی، این وضعیت ناشی از مصرف زیاد الکل نیست. عوامل مؤثری که در بروز MASLD نقش دارند شامل چاقی، دیابت نوع ۲، اختلال در چربی خون (مانند افزایش تری‌ گلیسرید یا کلسترول) و فشار خون بالا هستند. این بیماری ممکن است به شکل شدیدتری پیشرفت کند و باعث بروز التهاب در کبد شود. در صورت عدم درمان، این روند می ‌تواند به فیبروز (ایجاد بافت زخم در کبد)، سیروز (التهاب مزمن و آسیب گسترده به کبد) و در نهایت به نارسایی کبد منجر شود.
• بیماری کبد چرب التهابی مرتبط با اختلالات متابولیک (MASH) یا استئاتوهپاتیت غیر الکلی: این بیماری شکل پیشرفته ‌تری از کبد چرب است که با التهاب و آسیب به بافت کبد همراه می ‌باشد. برخلاف آسیب‌ های کبدی ناشی از مصرف الکل، علت بروز MASH یا NASH، اختلالات متابولیک هستند. عوامل خطر اصلی شامل چاقی، دیابت نوع ۲، اختلال در چربی خون (دیس ‌لیپیدمی) و فشار خون بالا هستند. در صورت عدم تشخیص و درمان، این بیماری می‌ تواند به فیبروز، سیروز و در نهایت نارسایی کبد منجر شود.

مطلب پیشنهادی: تفاوت کبد چرب و سیروز کبدی

بیماری کبد چرب مرتبط با الکل

نوشیدن الکل زیاد، به کبد آسیب می ‌زند. بیماری کبد چرب الکلی اولین مرحله از بیماری ‌های کبدی مرتبط با الکل است. اگر التهاب یا عوارض دیگری وجود نداشته باشد، این وضعیت به عنوان کبد چرب الکلی ساده شناخته می‌ شود.

مطلب پیشنهادی: آزمایش فشار خون: نحوه انجام و تفسیر نتایج

استئاتوهپاتیت الکلی (ASH) نوعی از بیماری کبد چرب الکلی  است که در آن تجمع چربی اضافی در کبد همراه با التهاب است، که به آن هپاتیت الکلی نیز گفته می ‌شود. پزشک ممکن است ASH را تشخیص دهد اگر:

• چربی اضافی در کبد دارید
• کبد شما دچار التهاب شده است
• الکل زیادی مصرف می‌ کنید

استئاتوهپاتیت الکلی اگر به درستی درمان نشود، می‌ تواند باعث فیبروز کبد شود. زخم شدید کبد (سیروز) ممکن است به نارسایی کبد منجر شود.

• بیماری کبدی ناشی از مصرف الکل (ALD): این بیماری در اثر مصرف بیش از حد و مزمن الکل به وجود می ‌آید و می‌ تواند دامنه ‌ای از آسیب ‌های کبدی را در بر بگیرد؛ از تجمع ساده چربی در کبد (استئاتوز) گرفته تا التهاب شدید و تخریب بافت کبد. بیماری کبدی مرتبط با الکل (ALD) شامل چند نوع اختلال کبدی است، از جمله: استئاتوز کبدی مرتبط با الکل (تجمع چربی در کبد)، هپاتیت الکلی (التهاب حاد کبدی ناشی از مصرف الکل)، استئاتوهپاتیت مرتبط با الکل (ترکیب التهاب و تجمع چربی)، سیروز کبدی ناشی از الکل (آسیب دائمی و غیر قابل برگشت به بافت کبد)
• بیماری کبدی ناشی از اختلالات متابولیک و مصرف الکل (MetALD): MetALD نوعی بیماری کبدی است که در اثر ترکیب اختلالات متابولیکی با مصرف متوسط الکل ایجاد می ‌شود. اختلالات متابولیکی مانند چاقی، دیابت نوع ۲، چربی خون بالا (دیس ‌لیپیدمی) و فشار خون بالا از عوامل زمینه ‌ساز این بیماری هستند. در این حالت، میزان مصرف الکل کمتر از حدی است که معمولاً منجر به بیماری‌ های کبدی صرفاً الکلی می‌ شود، اما همراهی آن با مشکلات متابولیکی می ‌تواند آسیب قابل ‌توجهی به بافت کبد وارد کند. MetALD نشان‌ دهنده نقش ترکیبی عوامل متابولیک و مصرف الکل در بروز بیماری ‌های مزمن کبدی است.

کبد چرب حاد بارداری  (AFLP)

کبد چرب حاد بارداری (AFLP) زمانی اتفاق می ‌افتد که در طول بارداری چربی اضافی در کبد تجمع پیدا می ‌کند. این وضعیت نادر، اما جدی است و یکی از عوارض خطرناک بارداری به شمار می‌ رود. علت دقیق آن مشخص نیست، اما ممکن است عوامل ژنتیکی در آن نقش داشته باشند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش کمبود ویتامین های ضروری بدن

کبد چرب حاد بارداری  معمولاً در سه ماهه سوم بارداری ظاهر می ‌شود. اگر درمان نشود، خطرات جدی برای مادر و نوزاد ایجاد می‌ کند.

اگر پزشک AFLP را تشخیص دهد، معمولاً می‌ خواهد که زایمان هر چه سریع ‌تر انجام شود. ممکن است پس از زایمان، برای چند روز نیاز به مراقبت ‌های پس از تولد داشته باشید.

سلامت کبد شما معمولاً طی چند هفته بعد از زایمان به حالت طبیعی باز می ‌گردد.

علائم کبد چرب چیست؟

کبد چرب می ‌تواند در چهار مرحله پیشرفت کند، از جمله:

• کبد چرب ساده: چربی اضافی در کبد تجمع یافته است. کبد چرب ساده تا زمانی که پیشرفت نکند، معمولاً بی ‌خطر است.
• استئاتوهپاتیت: علاوه بر چربی اضافی، التهاب نیز در کبد وجود دارد.
• فیبروز: التهاب مداوم در کبد، باعث ایجاد بافت زخمی شده است. با این حال، کبد معمولاً هنوز می ‌تواند به طور طبیعی کار کند.
• سیروز: زخم‌ های کبد گسترش یافته ‌اند و عملکرد کبد را مختل کرده‌ اند. این شدیدترین مرحله بوده و برگشت ‌ناپذیر می ‌باشد.

هم کبد چرب الکلی و هم کبد چرب غیر الکلی علائم مشابهی دارند. با این حال، در بسیاری از موارد، کبد چرب هیچ علامت قابل توجهی ایجاد نمی‌ کند ولی ممکن است احساس خستگی داشته باشید یا در سمت راست بالای شکم خود احساس ناراحتی یا درد کنید.

برخی از افراد مبتلا به بیماری کبد چرب ممکن است دچار عوارضی مانند زخم شدن کبد (فیبروز کبدی) شوند. اگر فیبروز پیشرفت کند و شدید شود، به آن سیروز گفته می‌ شود؛ این بیماری می‌ تواند تهدیدی جدی برای زندگی باشد و ممکن است به نارسایی کبد منجر شود.

آسیب کبد در اثر سیروز، دائمی و برگشت‌ ناپذیر است. به همین دلیل، پیشگیری از پیشرفت آن بسیار اهمیت دارد.

سیروز ممکن است باعث علائمی مانند موارد زیر شود:

• درد شکم
• کاهش اشتها
• کاهش وزن
• ضعف یا خستگی
• تهوع
• خارش پوست
• زرد شدن پوست و چشم ‌ها
• کبودی یا خونریزی آسان
• تیره شدن رنگ ادرار
• مدفوع بی رنگ
• تجمع مایع در شکم (آسیت)
• ورم پاها (ادم)
• رگ ‌های خونی خوشه‌ ای و شبکه ‌ای زیر پوست
• بزرگ شدن سینه در مردان
• گیجی یا اختلال در تمرکز

برای جلوگیری از پیشرفت و ایجاد عوارض بیماری کبد چرب، پیروی از برنامه درمانی توصیه ‌شده توسط پزشک بسیار مهم است.

مطلب پیشنهادی: آزمایش چربی خون: انواع، نحوه انجام و تفسیر نتایج

چرا کبد ما ناسالم شده است؟

موضوع پیچیده ‌ای است! اگرچه عوامل ژنتیکی در بروز بیماری کبد چرب نقش دارند، اما داشتن زمینه ژنتیکی به این معنا نیست که حتماً به این بیماری مبتلا خواهید شد. همچنین، با این که اضافه ‌وزن یکی از عوامل خطر اصلی به شمار می ‌رود، اما همه افراد دارای اضافه ‌وزن الزاماً به کبد چرب دچار نمی ‌شوند.

سلامت کبد ما طی چند دهه گذشته رو به کاهش بوده است، و هم‌ زمان با این روند، رژیم غذایی ‌مان به‌ تدریج از مواد غذایی طبیعی و کامل به سمت غذاهای فرآوری ‌شده و آماده تغییر کرده است؛ غذاهایی که اغلب حاوی ترکیباتی هستند که می ‌توانند به کبد آسیب برسانند.

برای مثال، در دهه ۱۹۸۰ تولیدکنندگان مواد غذایی، شروع به افزودن شربت ذرت با فروکتوز بالا به نوشابه‌ ها کردند. کبد، فروکتوز اضافی را از طریق فرآیندی به نام لیپوژنز (چربی ‌سازی) به چربی تبدیل می ‌کند. مطالعه ‌ای که در نشریه Nature Metabolism  منتشر شد نشان داد که مصرف مقادیر زیاد فروکتوز به‌ طور مستقیم با ابتلا به بیماری کبد چرب غیر الکلی ارتباط دارد.

دستورالعمل های تغذیه ای نیز می ‌توانند یکی از عوامل مؤثر باشند.

نگرانی دیگر؟ راهنمایی ‌های غذایی ناکارآمد. در دهه ۱۹۷۰، بیماری قلبی عامل اصلی مرگ‌ و میر در آمریکا بود. در پاسخ به این بحران، دولت دستورالعمل ‌هایی صادر کرد که به مردم توصیه می‌ کرد از مصرف چربی – هر نوع چربی – پرهیز کنند تا از سلامت قلب خود محافظت نمایند.
در دو دهه بعد، مصرف چربی در آمریکا به ‌طور قابل توجهی کاهش یافت. مردم به ‌جای شیر کامل، شیر بدون چربی مصرف کردند و گزینه‌ های کم ‌چرب بیشتری در دسترس قرار گرفت.
اما این تغییرات غذایی لزوماً به بهبود سلامت عمومی منجر نشد، چرا که بسیاری از این محصولات کم‌ چرب با قندهای افزوده و ترکیبات فرآوری ‌شده جایگزین شدند.

اما یک نسل بعد، اکنون می ‌دانیم که این رویکرد چندان مؤثر نبود. بیماری قلبی همچنان عامل اصلی مرگ ‌و میر در آمریکا باقی مانده است، و در کنار آن، سلامت کبد در میان بزرگسالان و حتی کودکان به‌ شدت کاهش یافته است. همزمان، موارد ابتلا به دیابت نوع ۲ در هر دو گروه سنی به ‌طور چشمگیری افزایش یافته است. ما چربی را از رژیم غذایی حذف کردیم، اما مشکل را برطرف نکردیم — بلکه وضعیت سلامت عمومی بدتر شد.

مطلب پیشنهادی: تست STD: آزمایش های تشخیص بیماری های مقاربتی

بیماری کبد چرب غیر الکلی چیست؟

دو نوع بیماری کبد چرب وجود دارد: کبد چرب غیر الکلی و کبد چرب الکلی. کبد چرب الکلی بر اثر مصرف زیاد الکل ایجاد می ‌شود و منجر به تجمع بیش از حد چربی در سلول ‌های کبدی می‌ گردد.

در مقابل، NAFLD  وضعیتی است که در آن چربی اضافی در کبد ذخیره می ‌شود، اما در افرادی رخ می ‌دهد که یا الکل مصرف نمی‌ کنند یا بسیار کم مصرف می کنند.

دانشمندان هنوز به طور دقیق نمی ‌دانند چرا چربی اضافی در کبد برخی افراد جمع می ‌شود و در برخی دیگر نه، اما NAFLD اغلب با موارد زیر مرتبط است:

• چاقی
• مقاومت به انسولین، قند خون بالا و دیابت نوع ۲
• عوامل ژنتیکی
• سطح بالای تری‌ گلیسیرید در خون
• سندروم متابولیک
• داشتن نژاد اسپانیایی-آمریکایی

اگر تجمع چربی در کبد، کنترل نشود، می ‌تواند منجر به ایجاد زخم در کبد شود که به آن سیروز گفته می ‌شود. این وضعیت در نهایت ممکن است به مشکلات جدی ‌تری مانند سرطان کبد منجر گردد.

علائم کبد چرب غیر الکلی  

اگر چه بسیاری از افراد مبتلا به کبد چرب غیر الکلی ممکن است علائم مشخصی نداشته باشند، اما این بیماری می ‌تواند به مرور زمان آسیب جدی به کبد وارد کند. برخی از علائم مرتبط با NAFLD عبارت‌ اند از:

• درد در قسمت بالای راست شکم
• خستگی یا بی‌ حالی مداوم
• کاهش وزن بدون دلیل مشخص
• ضعف عمومی
• زردی (زرد شدن پوست یا چشم ‌ها)
• ورم شکم و پاها

علائم استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH) چیست؟

بیماری کبد چرب معمولاً در مراحل اولیه علائم کمی دارد. اما با پیشرفت بیماری کبد چرب غیر الکلی به استئاتوهپاتیت غیر الکلی (NASH) که ممکن است به سیروز و نارسایی کبد منجر شود، ممکن است علائم زیر ظاهر شوند:

• ضعف
• خستگی
• درد در قسمت بالای سمت راست شکم
• زرد شدن پوست (که یرقان نامیده می ‌شود)
• بی ‌اشتهایی و/یا حالت تهوع
• کاهش سریع وزن

این علائم معمولاً زمانی ظاهر می‌ شوند که بیماری پیشرفت کرده باشد. تشخیص زودهنگام می ‌تواند به پیشگیری از آسیب بیشتر به کبد کمک کند.

اگرچه درمان قطعی برای NAFLD وجود ندارد، اما می ‌توان با تغییر در سبک زندگی و اصلاح رژیم غذایی، علائم را کنترل کرد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش قند خون

علل کبد چرب غیر الکلی

• چاقی: اضافه وزن، به‌ ویژه چربی ‌های اطراف شکم، یکی از علل اصلی تجمع چربی در کبد است.
• سندروم متابولیک: مجموعه‌ ای از شرایط مانند فشار خون بالا، قند خون بالا، چربی اضافی اطراف کمر و سطح غیر طبیعی کلسترول که خطر ابتلا به NAFLD را افزایش می ‌دهد.
• دیابت نوع ۲: افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ به دلیل مقاومت به انسولین و افزایش چربی در کبد در معرض خطر بیشتری هستند.
• کلسترول و تری‌ گلیسیرید بالا: افزایش سطح کلسترول و تری‌ گلیسیرید باعث تجمع چربی در کبد می ‌شود.
• سبک زندگی کم ‌تحرک: نداشتن فعالیت بدنی منجر به چاقی و مقاومت به انسولین می ‌شود که از عوامل اصلی خطر NAFLD هستند.
• کم‌ کاری تیروئید: کاهش فعالیت غده تیروئید باعث کند شدن متابولیسم، افزایش وزن و افزایش خطر ابتلا به NAFLD می ‌شود.

عوامل خطر برای کبد چرب غیر الکلی

• سن: اگر چه NAFLD می ‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما در افراد بالای ۴۰ سال شایع ‌تر است.
• جنسیت: NAFLD در مردان بیشتر از زنان دیده می ‌شود.
• سابقه خانوادگی: داشتن سابقه خانوادگی کبد چرب یا سایر مشکلات متابولیکی می ‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.
• سوء تغذیه: برخی کمبودها مانند کمبود پروتئین می‌ توانند به تجمع چربی در کبد کمک کنند.

برخی افراد به ‌طور ژنتیکی استعداد بیشتری برای ابتلا به کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) دارند و به همین دلیل بیش از دیگران در معرض خطر این بیماری قرار می‌ گیرند. علاوه بر این، افرادی که دارای بیش از یک عامل متابولیکی هستند—مانند چاقی، دیابت نوع ۲، چربی خون بالا یا فشار خون بالا—در معرض خطر بالاتری برای پیشرفت بیماری به شکل شدیدتر آن، یعنی کبد چرب التهابی مرتبط با اختلالات متابولیک  (MASH)، قرار دارند.

تشخیص کبد چرب غیر الکلی

برای تشخیص احتمال ابتلا به NAFLD یا وجود آن، نیاز به انجام آزمایش خون دارید.
یک آزمایش خون معمولی می ‌تواند نشان دهد که آیا آنزیم ‌های کبدی شما افزایش یافته ‌اند یا خیر. در صورت افزایش آنزیم ‌ها، پزشک ممکن است آزمایش ‌های بیشتری تجویز کند.

آزمایش ‌های تشخیص NAFLD و NASH شامل موارد زیر است:

• معاینه فیزیکی برای بررسی بزرگ شدن کبد
• تست‌ های تصویربرداری مانند سی ‌تی اسکن، MRI یا سونوگرافی؛ این تست ‌ها قادر به نشان دادن التهاب یا فیبروز کبد نیستند.
• الاستوگرافی یا FibroScan، روشی جدید برای تصویربرداری که به پزشک کمک می‌ کند وجود فیبروز کبد را تشخیص داده و تغییرات کبد را در اسکن ‌های مختلف اندازه‌ گیری کند.

در نهایت، اگر پزشک شک کند که شما به NAFLD مبتلا هستید و بخواهد بررسی کند آیا بیماری به NASH پیشرفت کرده است یا خیر، ممکن است نیاز به نمونه ‌برداری (بیوپسی) از کبد باشد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش بیماری های قلبی

درنتیجه برای تشخیص و غربالگری  NAFLD، روش ‌های زیر استفاده می‌شود:

• آزمایش عملکرد کبد: (LFTs) پزشک این آزمایش را برای اندازه‌ گیری سطح آنزیم‌ های کبدی مانند آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) توصیه می‌ کند. افزایش این آنزیم‌ ها ممکن است نشان ‌دهنده التهاب یا آسیب کبد باشد.
• قند خون ناشتا و هموگلوبین: A1c پزشک برای بررسی دیابت یا پیش ‌دیابت این آزمایش ‌ها را تجویز می کند.
• پروفایل چربی: سطح کلسترول و تری ‌گلیسیرید بررسی می ‌شود.
• شمارش کامل خون : (CBC) برای تشخیص کم ‌خونی یا سایر مشکلات خونی انجام می ‌شود.
• سونوگرافی: برای شناسایی تجمع چربی در کبد استفاده می ‌شود، اما نمی‌ تواند تفاوت بین استئاتوز ساده و استئاتوهپاتیت را تشخیص دهد.
• سی ‌تی اسکن : این روش برای تشخیص چربی کبدی به کار می ‌رود.
• تصویربرداری تشدید مغناطیسی: (MRI) از سونوگرافی و سی‌تی اسکن دقیق ‌تر است و میزان چربی کبد را اندازه‌ گیری می‌ کند. همچنین برای ارزیابی سفتی کبد که نشان ‌دهنده فیبروز است، استفاده می ‌شود.

تغییرات در سبک زندگی و درمان بیماری کبد چرب

درمان و کنترل بیماری ‌های زمینه ‌ای مانند سندرم متابولیک، دیابت نوع ۲، کلسترول و تری ‌گلیسرید بالا و کم ‌کاری تیروئید نقش بسیار مهمی در مهار و پیشگیری از پیشرفت بیماری کبد چرب دارد. با این حال، مؤثرترین اقدام برای کنترل بیماری، تغییر در سبک زندگی است که شامل موارد زیر می ‌شود:

• حفظ وزن سالم: ترکیب یک رژیم غذایی سالم با فعالیت بدنی منظم و اجتناب از کاهش وزن سریع که می ‌تواند بیماری کبد را تشدید کند.
• مصرف رژیم غذایی متعادل شامل میوه ‌ها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین‌ های کم ‌چرب و چربی‌ های سالم (مانند اسیدهای چرب امگا-۳).
• محدود کردن مصرف غذاها و نوشیدنی‌ های شیرین و کربوهیدرات ‌های تصفیه شده برای کاهش چربی کبد.
• انتخاب غذاهایی با چربی ‌های تک ‌غیر اشباع و چند غیر اشباع (مثل روغن زیتون، آووکادو و مغزها) به جای چربی ‌های اشباع و ترانس.
• انجام حداقل ۳۰ دقیقه ورزش هوازی با شدت متوسط در هر روز.
• کاهش مصرف الکل یا ترک کامل آن برای حفظ سلامت کبد.

این تغییرات، اولین گام‌ ها در درمان بیماری کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک (MASLD) هستند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش کلیه: آزمایش های خون، ادرار و تفسیر نتایج

برای حمایت از سلامت کبد چه کاری می ‌توانم انجام دهم؟

حمایت از سلامت کبد و کاهش خطر ابتلا به NAFLD نیازمند توجه ویژه به سلامت کلی بدن و ایجاد برخی تغییرات ضروری است.

حفظ وزن سالم

اگر چه وزن تنها عامل تعیین‌ کننده ابتلا به بیماری کبد چرب نیست، اما می ‌تواند نشانه ‌ی خوبی برای ارزیابی وضعیت سلامت شما باشد. حفظ وزن سالم برای سلامت کبد و کلیت بدن اهمیت زیادی دارد.

پزشکان معمولاً وزن را با محاسبه شاخص توده بدنی (BMI) ارزیابی می ‌کنند. شاخص BMI بین ۲۵ تا ۲۹.۹ معمولاً نشان‌ دهنده اضافه‌ وزن است و BMI بالای ۳۰ به عنوان چاقی شناخته می ‌شود. اگر اضافه ‌وزن دارید، کاهش وزن می ‌تواند به حفظ سلامت کبد و کاهش خطر ابتلا به بیماری کمک کند.

داشتن رژیم غذایی سالم

می ‌دانیم که این موضوع می‌ تواند گیج ‌کننده باشد. اطلاعات نادرست زیادی درباره رژیم‌ ها و غذاها وجود دارد و گرفتن تصمیم ‌های درست ممکن است دشوار به نظر برسد. یک شروع خوب این است که مصرف غذاهای فرآوری ‌شده را کاهش دهید و نوشابه ‌ها را حذف کنید. افزودن میوه‌ ها و سبزیجات تازه، پروتئین های کم ‌چرب و غلات کامل به رژیم غذایی ‌تان، فیبر و مواد مغذی مهمی به بدن شما می ‌رساند. با این حال، هنوز سؤال‌ هایی درباره مصرف چربی ‌ها باقی مانده است.

چربی و کبد شما

ممکن است فکر کنید خوردن چربی برای سلامت کبد ضرر دارد، اما علم این را دقیقاً تأیید نمی‌ کند. اکنون می ‌دانیم که همه چربی‌ ها بد نیستند. در واقع، برخی چربی ‌ها ضروری هستند؛ یعنی بدن ما به آن‌ ها نیاز دارد اما خودش نمی ‌تواند آن ‌ها را تولید کند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش هورمونی: انواع، نحوه تشخیص و تفسیر نتایج

نمونه ‌هایی از چربی ‌ها

معمولاً وقتی از چربی ‌های «بد» صحبت می ‌شود، منظور چربی ‌های ترانس است که از تبدیل چربی ‌های مایع به جامد به ‌دست می‌ آیند. اگر چه مقداری چربی ترانس به‌ طور طبیعی در پروتئین‌ های حیوانی وجود دارد، اما بیشتر چربی ‌های ترانس در غذاهای فرآوری ‌شده یافت می‌ شوند.

هر چند چربی ‌های ترانس از سال ۲۰۲۰ در آمریکا ممنوع شده‌ اند، اما به دلیل برخی فرآیندهای تولید و بسته ‌بندی ممکن است به مقدار کم در برخی محصولات باقی بمانند. تنها راه واقعی برای اجتناب کامل از آن‌ ها، پرهیز از غذاهای فرآوری ‌شده است.

حالا به چربی ‌های اشباع می ‌رسیم. اگر چه قبلاً گفته می ‌شد که همه چربی ‌های اشباع مضر هستند، اما تحقیقات جدید نشان می‌ دهد که این موضوع کاملاً درست نیست.
نوع جدیدی از چربی‌ های اشباع به نام «زنجیره‌ عجیب» کشف شده است که مطالعات، فواید متعددی برای آن ‌ها نشان داده ‌اند.

یکی از این چربی ‌ها C15:0 است که به نام اسید پنتادکانوئیک نیز شناخته می ‌شود.

آشنایی با C15:0 و کبد شما

C15:0 یک اسید چرب اشباع زنجیره ‌عجیب است که تحقیقات گسترده نشان داده‌ اند ضروری است و می ‌تواند از سلول‌ های بدن شما حمایت کند. این چربی به بهبود مقاومت سلولی، عملکرد میتوکندری، حمایت از متابولیسم و سیستم ایمنی کمک می‌ کند و حتی در بهبود خلق ‌و خو، خواب و اشتها نیز مؤثر است.

مطلب پیشنهادی: آزمایش بارداری: انواع، علائم و تفسیر کامل نتایج

توضیحات بیشتر

C15:0 توسط گروهی از محققان که در حال مطالعه طول عمر دلفین ‌ها بودند کشف شد. آن ها متوجه شدند برخی دلفین ‌ها کمتر به بیماری ‌های مرتبط با سن مبتلا می‌ شوند و این دلفین ‌ها سطح بالاتری از C15:0 را در خون خود داشتند. این محققان تحقیقات خود را ادامه دادند و نتایج را در سال ۲۰۲۰ در مجله Scientific Reports  منتشر کردند.

مطالعات بیشتر نشان داد که مصرف روزانه مکمل C15:0  می ‌تواند سطوح سالم گلوکز و کلسترول، عملکرد مناسب کبد و سلامت گلبول‌ های قرمز را در مدل ‌های آزمایشگاهی بهبود بخشد.

مهم‌ تر از همه، ده ‌ها مطالعه جمعیتی بزرگ، این چربی را با سلامت بهتر متابولیک و قلبی در انسان ‌ها مرتبط دانسته ‌اند.

C15:0 و سلامت کبد چه ارتباطی به هم دارند؟

سطوح بالاتر C15:0 در گردش خون، محافظت در برابر آسیب کبدی را در مدل ‌های مرتبط نشان داده ‌اند. همچنین، C15:0  بیش از ۳۶ فایده وابسته به دوز دارد که در سیستم ‌های سلولی انسانی بررسی شده و با اسید چرب محبوب دیگری مانند امگا-۳ مقایسه شده است.

این فواید شامل کاهش پاسخ ‌های ایمنی و کاهش فیبروز بافتی مرتبط با سلامت کبد است.
C15:0 همچنین از غشاهای سلولی، از جمله سلول‌ های کبدی، در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می ‌کند.

C15:0 با اتصال به گیرنده‌ های PPAR، به تنظیم عملکردهایی مانند متابولیسم کمک کرده و پاسخ ‌های ایمنی کبد را آرام می‌ کند.

اما صبر کنید! هنوز موارد بیشتری هم هست.

C15:0 فقط برای کبد مفید نیست؛ برای هر سلول در بدن شما، از نورون ‌ها تا سلول‌ های پوست، مفید است.

• C15:0 به پاک ‌سازی سلول ‌های آسیب‌ دیده که می‌ توانند عامل التهاب باشند کمک می ‌کند و همچنین با کاهش سیتوکین‌ های التهابی، که عامل اصلی فرآیند پیری هستند، نقش مهمی در کاهش التهاب ایفا می نماید.
• این چربی با کاهش گونه ‌های فعال اکسیژن و افزایش تولید ATP (منبع انرژی سلول)، به ترمیم مسیرهای انرژی آسیب‌ دیده کمک می ‌کند؛. در یک مطالعه بررسی‌ شده توسط همتایان، نشان داده شد که C15:0 سطح ATP را در سلول ‌ها تا ۳۵۰٪ افزایش می‌ دهد.
• C15:0 با فعال کردن AMPK، به بازگرداندن تعادل بدن (هومئوستاز) کمک می ‌کند، جذب گلوکز را تنظیم می‌ کند و سیستم ایمنی را آرام می‌ سازد.

این مطالعات نشان می‌ دهند که C15:0 نه تنها با سلامت بهتر کبد مرتبط است، بلکه به‌ طور فعال در سطح سلولی از کبد ما محافظت می ‌کند.

عالیه! مقداری C15:0 به من بده!

این جا یک نکته مهم وجود دارد: C15:0 عمدتاً در محصولات لبنی پرچرب یافت می‌ شود. این مسئله دو مشکل ایجاد می‌ کند.

اول این که افزایش مصرف محصولات لبنی پرچرب به معنای دریافت کالری بیشتر و کاهش نسبی چربی‌ های اشباع زنجیره‌ ای سالم است.

دوم این که این محصولات منبع حیوانی دارند که برای افرادی با رژیم وگان مناسب نیستند و همچنین می ‌توانند مشکلاتی از نظر پایداری محیط ‌زیستی ایجاد کنند.

Fatty15: مکمل C15:0

Fatty15 اولین و تنها مکمل خالص C15:0 در جهان است که توسط پزشکان و دانشمندان برای حمایت از سلامت بلندمدت شما توسعه یافته است. Fatty15 تنها یک ماده دارد: پودر C15:0 خالص، با قابلیت جذب بالا، پایدار و مناسب برای رژیم وگان‌.

محصولات لبنی پرچرب کالری زیادی دارند، از جمله قندهایی که لاکتوز نامیده می‌ شوند. احتمالاً همین کالری بالای موجود در شیر پرچرب است که در یک مطالعه گسترده اخیر نشان داده بزرگسالانی که شیر لبنی بیشتری مصرف می‌ کنند، احتمال بیشتری دارد که وزن بالاتری داشته باشند.

علاوه بر این، حرکت به سمت شیرهای گیاهی و جایگزین ‌های گوشتی، بیشتر به دلیل تمایل به مصرف محصولات غیر حیوانی و همچنین دوری از گاوها و دامداری به خاطر نگرانی ‌های مربوط به تولید متان است.

جالب است که جایگزین ‌های گیاهی شیر، اصلاً حاوی C15:0 نیستند. Fatty15 یک مکمل C15:0 مناسب برای وگان ‌ها ارائه می ‌دهد که در هر دوز فقط یک کالری دارد.

از کبد خود با Fatty15 محافظت کنید

بیماری کبد چرب شایع است، اما این به معنای آن نیست که حتماً به آن مبتلا خواهید شد. اگر مبتلا شدید، می ‌توانید با تغییرات در سبک زندگی، علائم را مدیریت کرده و با مصرف روزانه یک بار Fatty15 از سلامت کبد خود پشتیبانی کنید.

شما زندگی طولانی ‌ای در پیش دارید و برای داشتن یک زندگی سالم به کبدی سالم نیاز دارید.
Fatty15 با محافظت از سلول ‌های بدن، از جمله سلول‌ های کبد، به شما کمک می ‌کند طول عمر خود را حفظ و بهبود ببخشید تا زندگی طولانی ‌تر و سالم ‌تری داشته باشید.

نتیجه‌ گیری

انواع مختلفی از بیماری کبد چرب وجود دارد که به دلایل مختلفی مانند اختلالات متابولیک، مصرف بیش از حد الکل و عوامل دیگر به وجود می ‌آیند. بدون توجه به علت بیماری، حفظ سبک زندگی سالم، کلید محافظت از سلامت کبد است. با داشتن یک رژیم غذایی متعادل، انجام ورزش منظم و پرهیز از عادات مضر مانند مصرف زیاد الکل و خوردن غذاهای شیرین یا فست ‌فود، می ‌توانید از بروز اختلالات متابولیک مانند چاقی، دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا جلوگیری کنید؛ مشکلاتی که ممکن است منجر به بیماری ‌های کبدی شوند. دوری از سبک زندگی کم ‌تحرک و مراقبت درست از بدن، گام ‌های اساسی برای حفظ سلامتی و تندرستی هستند.

در صورت داشتن هرگونه نگرانی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. تغییرات در سبک زندگی، پایه و اساس درمان هستند.