دلایل متعددی می توانند باعث وجود خون در ادرار شوند، از جمله عفونت های دستگاه ادراری، ورزش های شدید و بیماری مزمن کلیه. اما نباید این موضوع را نادیده بگیرید. ارائه دهندگان خدمات بهداشتی می توانند علت را تشخیص داده و بهترین درمان را پیشنهاد کنند.
خون در ادرار (هماتوری) چیست؟
هماتوری (hee-muh-TOOR-ee-uh) یک اصطلاح پزشکی برای وجود سلول های خون در ادرار شما است.
وجود خون در ادرار نسبتاً شایع است، اما ممکن است حتی متوجه آن نشوید، زیرا همیشه رنگ ادرار را صورتی یا قرمز نمی کند. گاهی مقدار کمی خون در ادرار وجود دارد که با چشم قابل مشاهده نیست و تنها از طریق آزمایش ادرار و توسط پزشکان تشخیص داده می شود. با این حال، اگر ادرار شما صورتی یا قرمز شده یا علائم دیگری مرتبط با هماتوری مشاهده کردید، این می تواند نشانه ای از یک مشکل پزشکی باشد و در این صورت باید به پزشک مراجعه کنید.
انواع هماتوری چیست؟
پزشکان وجود خون در ادرار را به دو نوع مختلف طبقه بندی می کنند:
- هماتوری آشکار (Gross hematuria): زمانی که مقدار خون موجود در ادرار به قدری زیاد است که با چشم غیر مسلح دیده می شود و می تواند رنگ آب توالت را به صورتی کم رنگ یا قرمز روشن تغییر دهد.
- هماتوری میکروسکوپی (Microscopic hematuria): زمانی که خون در ادرار وجود دارد، اما مقدار آن خیلی کم است و با چشم دیده نمی شود و برای مشاهده آن نیاز به میکروسکوپ وجود دارد.
- هماتوری ناشی از تست دیپ استیک: این نوع هماتوری زمانی رخ می دهد که اکسیداسیون (قرار گرفتن در معرض اکسیژن) دیپ استیک باعث تغییر رنگ آن شود. دیپ استیک ها نوارهای نازکی از پلاستیک یا کاغذ هستند که لک ههایی از مواد شیمیایی روی آن ها قرار دارد. این مواد شیمیایی در صورت وجود برخی از مواد در ادرار، تغییر رنگ می دهند.
تست های دیپ استیک نرخ مثبت کاذب نسبتاً بالایی دارند. مثبت کاذب زمانی است که تست دیپ استیک نشان می دهد که خون در ادرار دارید، اما در واقعیت خونی وجود ندارد. بنابراین، پزشکان باید هماتوری تشخیص داده شده با دیپ استیک را با آزمایش ادرار میکروسکوپی نیز تایید کنند.
وجود خون در ادرار چقدر شایع است؟
هماتوری شایع است. پزشکان متخصص تخمین می زنند که بیش از ۲۰٪ افرادی که توسط اورولوژیست ها بررسی می شوند، در ادرار خود خون دارند. هماتوری میکروسکوپی نیز بین ۲٪ تا ۳۱٪ افراد را تحت تاثیر قرار می دهد و شایع تر از هماتوری آشکار است.
علائم هماتوری چیست؟
اغلب اوقات، به جز خون در ادرار، هیچ علامتی وجود ندارد. در این موارد، ممکن است پزشک به شما بگوید که «بی علامت» هستید.
اگر علائم دیگری داشته باشید، ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- ادرار کردن بیشتر از حالت عادی (تکرر ادرار)
- درد یا سوزش هنگام ادرار کردن (دیزوریا)
- نیاز شدید و فوری به ادرار کردن (فوریت ادراری)
همچنین ممکن است علائم همراه دیگری داشته باشید، از جمله:
- تهوع و استفراغ
- تب
- لرز
- درد پایین کمر
- درد شکم
- درد در هر دو طرف پایین کمر، درست بالای باسن (درد پهلو)
وجود خون در ادرار همیشه به معنای داشتن بیماری نیست، اما می تواند نشانه مهمی از وجود مشکلی در بدن باشد. آن را نادیده نگیرید و به محض مشاهده خون در ادرار، با پزشک خود تماس بگیرید.
علت اصلی هماتوری چیست؟
دلایل مختلفی برای هماتوری وجود دارد که برخی از آن ها جدی تر از بقیه هستند. شرایط جدی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بیماری سنگ های ادراری: این اصطلاح به تجمع مواد معدنی یا سایر مواد در سیستم ادراری شما اشاره دارد که شامل سنگ های کلیه، سنگ های مثانه و سنگ های حالب می شود.
- عفونت دستگاه ادراری (UTI): این یک عفونت باکتریایی در هر قسمتی از سیستم ادراری شما است.
- عفونت کلیه (پیلونفریت): این نوع عفونت به کلیه یا کلیه های شما سرایت می کند.
- التهاب مثانه (سیستیت): التهاب مثانه که ممکن است به علت عفونت یا عوامل غیر عفونی ایجاد شود.
برخی از سرطان ها نیز می توانند باعث وجود خون در ادرار شوند.
شرایط دیگری که ممکن است منجر به وجود خون در ادرار شوند عبارتند از:
- بزرگ شدن پروستات (هایپرپلازی خوش خیم پروستات یا BPH) : BPH باعث بزرگ شدن پروستات می شود. پروستات غده ای است که مایع منی را تولید می کند.
- آسیب به سیستم ادراری: مانند ضربه های غیر نافذ (مثل سقوط، تصادف خودرو یا آسیب ورزشی) یا آسیب های نافذ (مثل زخم چاقو یا گلوله).
- قاعدگی: ممکن است در هنگام پریود خون در ادرار مشاهده شود.
- اندومتریوز: این وضعیت باعث می شود بافتی مشابه پوشش داخلی رحم (که در دوران قاعدگی خون و بافت از آن خارج می شود) خارج از رحم رشد کند.
- بیماری مزمن کلیه (CKD): بیماری طولانی مدتی که عملکرد کلیه ها را تحت تاثیر قرار می دهد.
- بیماری داسی شکل: یک بیماری ارثی که بر گلبول های قرمز خون تأثیر می گذارد.
ده عامل شایع که ممکن است منجر به هماتوری (وجود خون در ادرار) شوند
دیدن خون در ادرار می تواند نگران کننده باشد، اما ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد. این موضوع می تواند به علت قاعدگی، عفونت، مشکلات کلیوی یا سرطان باشد.
وجود خون در ادرار، که به آن هماتوری گفته می شود، می تواند نشانه ای از مشکلات پزشکی مختلف باشد. در زنان و افرادی که در بدو تولد به عنوان زن تعیین شده اند (AFAB)، این وضعیت ممکن است به دلایل متعددی رخ دهد.
واژه «هماتوری» یک اصطلاح پزشکی برای وجود خون در ادرار است. گاهی اوقات می توان خون را با چشم مشاهده کرد و ادرار ممکن است به رنگ قرمز، صورتی یا قهوه ای دیده شود. در برخی موارد، خون قابل رؤیت نیست و تنها با میکروسکوپ یا از طریق آزمایش ادرار شناسایی می شود؛ به این حالت «هماتوری میکروسکوپی» گفته می شود. زمانی که خون به وضوح در ادرار دیده شود، آن را «هماتوری آشکار» یا «gross hematuria» می نامند.
وجود خون در ادرار همیشه به این معنا نیست که مشکلی وجود دارد — اما گاهی اوقات این طور است. مهم است که به پزشک اطلاع دهید تا بتواند علت را مشخص کند.
در این جا ۱۰ عامل که ممکن است منجر به وجود خون در ادرار شوند، آورده شده است:
1) داشتن قاعدگی
خون در دوران قاعدگی از طریق واژن از بدن خارج می شود، بنابراین دیدن خون هنگام استفاده از سرویس بهداشتی امری رایج است و جای نگرانی ندارد. اما هماتوری (وجود خون در ادرار) که خارج از چرخه قاعدگی یا پس از قطع شدن قاعدگی رخ دهد، نیازمند بررسی توسط پزشک است.
2) عفونت
وجود خون در ادرار می تواند نشانه ای از عفونت مثانه، که به آن عفونت دستگاه ادراری (UTI) نیز گفته می شود، یا عفونت کلیه باشد. این عفونت ها معمولاً علائم دیگری هم ایجاد می کنند، مانند نیاز مکرر یا فوری به ادرار کردن، درد در لگن یا کمر، و ادرار کدر با بوی نامطبوع. عفونت کلیه همچنین می تواند باعث تب، لرز و درد در کمر، پهلو یا کشاله ران شود.
3) سنگ های ادراری
سنگ کلیه، سنگ مثانه یا سنگ حالب از رسوبات سخت یا کریستال های مواد موجود در دستگاه ادراری تشکیل می شوند. علاوه بر وجود خون در ادرار، سنگ های ادراری می توانند باعث ادرار بدبو یا کدر، درد شدید در کمر یا پهلو، استفراغ و تب شوند. بیشتر سنگ های ادراری به طور خود به خود دفع می شوند، اما ممکن است خروج آن ها بسیار دردناک باشد، به ویژه اگر از لحاظ اندازه، بزرگ باشند.
4) مشکلات کلیوی
کلیه ها مواد زائد و مایعات را از خون فیلتر کرده و ادرار تولید می کنند. زمانی که کلیه ها آسیب ببینند، ممکن است خون وارد ادرار شود. یکی از بیماری های کلیوی به نام گلومرولونفریت می تواند باعث هماتوری میکروسکوپی شود. تنها راه تشخیص وجود خون نامرئی در ادرار، انجام آزمایش ادرار توسط پزشک است. در صورتی که علائمی مانند تورم در دست ها، صورت یا پاها، یا کاهش میزان ادرار را تجربه می کنید، لازم است با پزشک خود مشورت کنید تا لزوم انجام آزمایش ادرار بررسی شود. همچنین اگر به کلیه شما آسیب رسیده باشد، مثلاً در اثر یک تصادف یا انجام ورزش های پر برخورد، ممکن است خون در ادرار دیده شود.
5) سرطان
دیدن خون در ادرار می تواند نشانه ای از برخی انواع سرطان ها مانند سرطان کلیه یا مثانه باشد. خون در ادرار اغلب اولین علامت سرطان مثانه است و ممکن است مقادیر بسیار کمی از آن در آزمایش ادرار دیده شود. همچنین ممکن است رنگ ادرار شما صورتی یا نارنجی شود که نشان دهنده وجود خون است.
۶) مشکلات پروستات
اگر شما یک زن تراجنسی یا فردی هستید که هنگام تولد مذکر تعیین شده اید، وجود خون در ادرار می تواند نشانه ای از مشکلات در پروستات باشد. عفونت پروستات و بزرگ شدن پروستات نیز می توانند باعث وجود خون در ادرار شوند.
۷) اندومتریوز
در اندومتریوز، بافتی که معمولاً دیواره رحم را پوشش می دهد، در مکان هایی رشد می کند که طبیعی نیست. گاهی این بافت می تواند در مثانه، کلیه یا حالب ها توسعه یابد و باعث وجود خون در ادرار شود. این وضعیت ممکن است با علائم دیگری مانند دردهای قاعدگی، درد هنگام رابطه جنسی و مشکلات ناباروری همراه باشد.
۸) بیماری های ارثی
هماتوری (وجود خون در ادرار) می تواند نشانه ای از بیماری های ارثی مانند کم خونی داسی شکل یا سندرم آلپورت باشد. اگر شما یکی از این بیماری ها را دارید، باز هم باید وجود هرگونه خون در ادرار را بررسی کنید تا مطمئن شوید علت دیگری وجود ندارد.
۹) ورزش شدید
گاهی ورزش های شدید، ورزش های تماسی و دویدن های طولانی مدت می توانند باعث وجود خون در ادرار شوند. در ورزش های تماسی، این موضوع ممکن است به دلیل آسیب به مثانه یا کلیه ناشی از ضربه باشد. اما در ورزش های شدید یا دویدن های طولانی مدت، دلیل خونریزی مشخص نیست. هماتوری مرتبط با ورزش معمولاً طی حدود هفت روز به خودی خود برطرف می شود، اما اگر پس از ورزش، خون در ادرار مشاهده کردید، بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.
۱۰) مصرف دارو
برخی داروها مانند پنی سیلین، داروی ضد سرطان به نام سیکلوفسفامید و داروهایی که جلوی لخته شدن خون را می گیرند یا خون را رقیق می کنند، می توانند باعث وجود خون در ادرار شوند. هماتوری ناشی از مصرف دارو، معمولاً پس از قطع دارویی که باعث آن شده است، خود به خود برطرف می شود. با این حال، باید موضوع را به پزشک خود اطلاع دهید تا علت خون در ادرار بررسی و تشخیص داده شود.
کدام سرطان ها باعث هماتوری می شوند؟
انواع مختلفی از سرطان ها می توانند باعث وجود خون در ادرار شوند، از جمله:
- سرطان مثانه
- سرطان کلیه
- سرطان حالب
- سرطان مجرای ادرار
- سرطان پروستات
آیا خون در ادرار (هماتوری) مسری است؟
نه، وجود خون در ادرار مسری نیست. اما یکی از علل شایع وجود خون در ادرار، عفونت های دستگاه ادراری (UTI) است. پزشکان عفونت ادراری را مسری نمی دانند، اما گاهی ممکن است باکتری هایی که باعث این عفونت می شوند، در حین رابطه جنسی به شریک منتقل شوند.
چه کسانی دچار هماتوری (خون در ادرار) می شوند؟
هر فردی در هر سنی ممکن است دچار هماتوری شود. اما احتمال بروز هماتوری در شما بیشتر است اگر:
- عفونت دستگاه ادراری (UTI) داشته باشید
- دچار ناهنجاری مادرزادی دستگاه ادراری باشید
- ۵۰ سال یا بیشتر سن داشته باشید
- سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری هایی که دستگاه ادراری را تحت تأثیر قرار می دهند داشته باشید، مانند بیماری مزمن کلیه (CKD) یا سنگ کلیه
- برخی داروها را مصرف کنید، از جمله رقیق کننده های خون (ضد انعقادها)، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) و آنتی بیوتیک ها
- سیگار می کشید
- به اندازه کافی مایعات نمی نوشید (کم آبی بدن)
- در محل کار با برخی مواد شیمیایی و/یا اشعه مواجه باشید
- در محیط کار با فلزات، دود، رنگ ها یا لاستیک ها سر و کار داشته باشید
- ورزش های فیزیکی و پر برخورد انجام دهید، مانند هاکی، فوتبال، بوکس و راگبی
- مسافت های طولانی بدوید یا فعالیت بدنی شدید داشته باشید (هماتوریای ناشی از ورزش)
- رابطه جنسی شدید یا خشن داشته باشید
عوارض مرتبط با خون در ادرار چیست؟
ممکن است عوارض جانبی ناشی از درمان های هماتوری، از جمله مصرف داروها یا انجام برخی اقدامات درمانی را تجربه کنید. این عوارض بسته به نوع درمان متفاوت هستند و پزشک یا ارائه دهنده خدمات بهداشتی، تمام عوارض احتمالی را با شما بررسی خواهد کرد. اما اگر هماتوری درمان نشود، می تواند منجر به مشکلات بزرگ تری شود، به خصوص اگر علت آن جدی باشد.
هر بیماری یا مشکلی که باعث بروز خون در ادرار می شود باید توسط پزشک درمان گردد.
تشخیص زود هنگام یک بیماری جدی، منجر به شروع زودتر درمان می شود و هر چه درمان سریع تر آغاز شود، شانس موفقیت آن بیشتر خواهد بود.
هماتوری چگونه تشخیص داده می شود؟
پزشک یا ارائه دهنده خدمات بهداشتی، سابقه پزشکی شما را بررسی کرده، درباره وجود هرگونه علائم دیگر از شما سوال می پرسد و معاینه فیزیکی انجام می دهد که ممکن است شامل معاینه لگنی یا معاینه مقعدی با انگشت باشد. آن ها همچنین ممکن است آزمایش های تکمیلی را برای کمک به تأیید تشخیص هماتوری توصیه کنند.
تنها راه برای شناسایی علت وجود خون در ادرار، مراجعه به پزشک است. توصیه این است که منتظر نمانید – هرچه زودتر، بهتر. به محض مشاهده هرگونه خون در ادرار، از پزشک خود وقت ملاقات بگیرید.
اگر هماتوری آشکار دارید، پزشک معمولاً سیستوسکوپی و سی تی اسکن انجام می دهد تا دستگاه ادراری را بررسی کرده و علت را پیدا کند. سی تی اسکن تصاویری از دستگاه ادراری برای بررسی وجود هرگونه توده ارائه می دهد و سیستوسکوپی به پزشک اجازه می دهد مثانه و پوشش آن را به طور کامل بررسی کند. هر دو آزمایش برای تشخیص دقیق علت وجود خون در ادرار ضروری هستند.
گاهی ممکن است هماتوری آشکار همراه با علائم زیر باشد:
- چندین لخته خون در ادرار
- ناتوانی در ادرار کردن
- تب
- لرز
- حالت تهوع یا استفراغ
اگر این علائم همراه با خون در ادرار مشاهده شد، ممکن است نشان دهنده انسداد دستگاه ادراری یا عفونت شدید باشد. برای اطمینان، بسیار مهم است که فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
چه آزمایش هایی برای تشخیص هماتوری انجام می شود؟
پزشک ممکن است برای کمک به تشخیص هماتوری، آزمایش های زیر را توصیه کند:
- آزمایش ادرار: (Urinalysis) ادرار خود را در یک ظرف مخصوص جمع آوری می کنید و پزشک ظاهر آن را بررسی کرده و به دنبال نشانه های بیماری هایی که باعث هماتوری می شوند، می گردد.
- کشت ادرار: (Urine culture) ادرار را در ظرف مخصوص می ریزید و پزشک آن را برای یافتن نشانه های عفونت بررسی می کند.
- سیتولوژی ادرار: (Urine cytology) ادرار را در ظرفی مخصوص جمع می کنید و پزشک در آن به دنبال سلول هایی با ظاهر غیر طبیعی میگردد.
- سیستوسکوپی: (Cystoscopy) پزشک یک دوربین کوچک (سیستوسکوپ) را از طریق مجرای ادرار وارد مثانه می کند تا مجرای ادرار و مثانه را بررسی کند.
- آزمایش های تصویربرداری: آزمایش های تصویربرداری غیر تهاجمی مانند سونوگرافی، سی تی اسکن (CT) و ام آر آی (MRI) تصاویری از دستگاه ادراری و سایر اندام ها و ساختارها تولید می کنند.
بهترین درمان برای هماتوری چیست؟
درمان هماتوری به علت بروز آن بستگی دارد. پزشک با استفاده از اطلاعاتی که از سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و نتایج آزمایش ها جمع آوری کرده است، بهترین روش درمان را تعیین می کند.
درمان خون در ادرار بستگی به علائم آن دارد. به همین دلیل مهم است که اگر این علائم را دارید، پزشک خود را مطلع کنید. گاهی اوقات درمان خاصی لازم نیست.
در صورت ابتلا به عفونت مجاری ادراری یا عفونت کلیه، ممکن است پزشک آنتی بیوتیک برای درمان عفونت و داروهای مسکن برای کاهش درد تجویز کند. علاوه بر این، بسته به علت زمینه ای هماتوری، داروهای دیگری نیز ممکن است برای درمان مشکل اصلی مورد نیاز باشند.
سرطان را می توان با شیمی درمانی، پرتو درمانی، ایمونو تراپی، جراحی یا ترکیبی از این درمان ها مداوا کرد.
برای کمک به خرد کردن سنگ های مثانه یا کلیه، ممکن است درمان های پزشکی مانند لیتوتریپسی مورد استفاده قرار گیرد و در برخی موارد نیز نیاز به انجام جراحی وجود دارد.
اقدامات لازم در صورت مشاهده خون در ادرار
اگر خون در ادرار مشاهده می کنید و در دوران قاعدگی نیستید، مراجعه به پزشک اهمیت دارد. پزشک ممکن است معاینه فیزیکی انجام دهد و درباره سابقه پزشکی و خانوادگی شما پرسش کند. همچنین درباره علائم دیگری مانند دشواری در ادرار کردن، درد کمر، تهوع یا استفراغ و تب نیز از شما سوال خواهد شد.
پزشک ممکن است نمونه ای از ادرار شما بگیرد تا بررسی کند که آیا خون در ادرار وجود دارد، به ویژه خون هایی که با چشم دیده نمی شوند. آزمایش ادرار همچنین می تواند در تشخیص عفونت مثانه یا سنگ کلیه نیز مفید باشد.
آزمایش های دیگر می توانند به پزشک شما در تشخیص کمک کنند. علاوه بر بررسی ادرار، ممکن است پزشک شما آزمایش های تکمیلی زیر را تجویز کند:
- سیستوسکوپی: یک روش که در آن از لوله ای مجهز به دوربین (به نام سیستوسکوپ) استفاده می شود تا داخل مجرای ادرار — مجرایی که ادرار را از مثانه به خارج بدن هدایت می کند— و مثانه مشاهده شود تا احتمال وجود عفونت یا سرطان بررسی شود.
- آزمایش های تصویربرداری: از سونوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی برای بررسی سیستم ادراری و اندام ها به منظور تعیین علت خونریزی استفاده می شود.
صرف نظر از علت، پزشک ممکن است پیگیری های بعدی را توصیه کند تا اطمینان حاصل شود که درمان مؤثر بوده و خون در ادرار مشاهده نمی شود. برخی علل هماتوری جدی تر از سایرین هستند، بنابراین همواره در صورت مشاهده خون در ادرار، پزشک خود را مطلع کنید و هرگونه علائم دیگر را نیز گزارش دهید تا تشخیص دقیق انجام شده و درمان فوراً آغاز شود.
داروها برای درمان علل خون در ادرار
بسته به علت بروز هماتوری، پزشک ممکن است داروهای زیر را برای درمان توصیه کند:
علت | داروها |
عفونت ها | آنتی بیوتیک ها می توانند عفونت را درمان کنند. |
بزرگ شدن پروستات | پزشکان معمولاً از آلفا-بلاکرها و مهار کننده های آلفا – 5 -ردوکتاز استفاده می کنند، از جمله فیناستراید (Proscar) و دوتاستراید (Avodart). |
سرطان | درمان مناسب بر اساس مرحله بیماری و اهداف مراقبتی شما انتخاب می شود. ممکن است شامل پایش، جراحی، پرتودرمانی، ایمونوتراپی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا ترکیبی از این گزینه ها باشد. |
بیماری سلول داسی | پزشک ممکن است داروهای تغییر دهنده بیماری مانند هیدروکسی اوره، مسکن ها، آنتی بیوتیک ها و داروهایی که از مرگ سلول های خونی یا تبدیل آن ها به سلول های داسی، جلوگیری می کنند، تجویز کند. |
بیماری مزمن کلیه | پزشک ممکن است انواع مختلفی از داروها از جمله دیورتیک ها، داروهای فشار خون (ضد فشار خون)، داروهای کاهش دهنده کلسترول (ضد چربی خون) و اریتروپوئتین برای افزایش گلبول های قرمز در صورت ابتلا به کم خونی را تجویز کند. |
آندومتریوز | داروهای مرتبط با هورمون ها، شامل داروهای ضد بارداری هورمونی، آنتاگونیست ها یا آگونیست های آزاد کننده هورمون گنادوتروپین (GnRH) و دانازول (Danocrine) |
آیا روش های دیگری برای درمان علل خون در ادرار وجود دارد؟
این موضوع به علت بروز هماتوری بستگی دارد. زمانی که بزرگ شدن پروستات باعث وجود خون در ادرار می شود و داروها مؤثر نیستند، پزشکان ممکن است جراحی را پیشنهاد کنند. انواع مختلفی از جراحی ها وجود دارد که بافت پروستات را برداشته و خونریزی پروستات را متوقف می کنند. پزشک گزینه های موجود را با شما بررسی خواهد کرد. برای سرطان ها، ممکن است به مراقبت چند رشته ای نیاز داشته باشید. مراقبت چند رشته ای زمانی است که گروهی از پزشکان، که در بیماری ها یا شرایط مختلف تخصص دارند و بخش های متفاوتی از بدن را تحت پوشش قرار می دهند، با هم همکاری می کنند. این گروه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اورولوژیست ها یا اورولوژیست های انکولوژی
- آنکولوژیست های پزشکی
- آنکولوژیست های پرتو شناسی (رادیوتراپی)
- نفرولوژیست ها
عوامل خطر برای هماتوری
عواملی که می توانند خطر ابتلا به هماتوری را افزایش دهند شامل موارد زیر هستند:
- داشتن سابقه فعلی یا قبلی سیگار کشیدن
- سن بالای ۶۰ سال
- ابتلا به گلومرولونفریت (التهاب گلومرول های کلیه)
- عفونت های باکتریایی یا ویروسی اخیر
- مصرف برخی داروها مانند رقیق کننده های خون، آسپرین یا آنتی بیوتیک ها
- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا رنگ ها، مانند بنزن یا آمین های آروماتیک، در محیط کار
- دویدن در مسافت های طولانی مانند ماراتن یا شرکت در ورزش ها و تمرینات شدید
آیا هماتوری تهدید کننده زندگی است؟
هماتوری معمولاً تهدید کننده زندگی نیست. اما گاهی علت بروز هماتوری جدی است. اگر خون در ادرار خود مشاهده کردید، یک وقت ملاقات با پزشک تعیین کنید تا علت آن مشخص شود.
در صورت داشتن هماتوری، چه انتظاری می توانم داشته باشم؟
پیش آگهی شما، به علت بروز هماتوری بستگی دارد. اما به طور کلی، پیش آگهی خوب است. هماتوری ممکن است بدون درمان برطرف شود یا با درمان به راحتی از بین برود. پزشک بر اساس علت خاص شما، توضیح خواهد داد که چه انتظاری داشته باشید.
آیا می توان از هماتوری پیشگیری کرد؟
نمی توان از تمام علل هماتوری پیشگیری کرد، اما می توان با رعایت موارد زیر برخی از علل آن را کاهش داد:
- نوشیدن مقدار کافی آب هر روز
- ادرار کردن قبل و بعد از رابطه جنسی
- همیشه پاک کردن مقعد از جلو به عقب بعد از اجابت مزاج، در صورتی که دارای واژن هستید.
- حفظ وزن مناسب و سالم برای بدن
- محدود کردن مصرف غذاهای پر قند، پر سدیم (نمک) و پر از پروتئین حیوانی
- ترک سیگار
- محدود کردن تماس با مواد یا مواد شیمیایی خطرناک
آیا نوشیدن آب می تواند از وجود خون در ادرار پیشگیری کند؟
نوشیدن مقدار کافی مایعات — ترجیحاً آب — می تواند احتمال برخی از شرایطی که باعث هماتوری می شوند را کاهش دهد. آب برای دستگاه ادراری و بدن شما مفید است.
اگر به اندازه کافی آب ننوشید، رنگ ادرار شما ممکن است تیره تر شود. در صورت کم آبی شدید، ممکن است ادرار شما خون آلود شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر پس از ادرار آب توالت صورتی یا قرمز شد، با پزشک خود تماس بگیرید. با این حال، برخی از انواع هماتوری قابل مشاهده نیستند. در این موارد، در صورت داشتن علائم مرتبط با هماتوری، مشورت با پزشک اهمیت دارد، از جمله:
- تغییر در عادات ادراری
- نشانه های عفونت
- درد در شکم، پایین کمر یا پهلوها
اگر هر یک از این علائم شدید باشد، باید به اورژانس مراجعه کنید.
چه سوالاتی باید از پزشک خود بپرسید؟
ممکن است بخواهید سوالات زیر را از پزشک خود بپرسید:
- من چه نوع هماتوری ای دارم؟
- چه آزمایش هایی را برای تشخیص هماتوری توصیه می کنید؟
- علت خون در ادرار من چیست؟
- آیا نیاز به درمان دارم؟
- اگر نیاز به درمان باشد، چه روشی را توصیه می کنید؟
- اگر دوباره خون در ادرارم مشاهده شد، چه کاری باید انجام دهم؟
آیا غذاها یا نوشیدنی ها می توانند باعث هماتوری شوند؟
خیر، غذاها و نوشیدنی ها باعث هماتوری نمی شوند. اما برخی غذاها ممکن است باعث شوند که فکر کنید ادرار شما خون آلود است، زیرا رنگ ادرار صورتی، قرمز یا قهوه ای تیره به نظر می رسد. این غذاها شامل موارد زیر هستند:
- چغندر
- ریواس
- تمشک سیاه
- لوبیاهای فاوا
نکات تکمیلی
به ظاهر خون در ادرار توجه کنید
با توصیف ظاهر خون در ادرار خود، می توانید به پزشک در تشخیص دقیق تر مشکل کمک کنید و همچنین شدت وضعیت را مشخص نمایید.
به رنگ و غلظت خون توجه کنید:
- اگر فقط موارد زیر را مشاهده کنید، احتمالاً اورژانسی نیست:
- یک یا دو لخته کوچک خون
- تغییر رنگ (مانند صورتی یا قرمز)
- خون هنوز رقیق است و می توانید ادرار را ببینید
اما وضعیت وقتی نگران کننده تر می شود که:
- چندین لخته خون وجود داشته باشد، یا
- خون آن قدر غلیظ شود که نتوانید ادرار را ببینید.
معاینات سالانه انجام دهید
ممکن است خون در ادرار داشته باشید، ولی قادر به دیدن آن نباشید. به همین دلیل، معاینات سالانه با مراجعه به پزشک اهمیت دارد.
شما باید به عنوان بخشی از معاینه سالانه، آزمایش ادرار انجام دهید. در این آزمایش، پزشک از شما نمونه ادرار می گیرد و آزمایش هایی روی آن انجام می دهد که می تواند بسیاری از بیماری ها را تشخیص دهد. مطمئن شوید که پزشک آزمایش میکروسکوپی را درخواست کند و نه فقط آزمایش دیپ استیک ادرار.
آزمایش دیپ استیک ادرار با استفاده از نوار شیمیایی که در نمونه ادرار قرار می گیرد، برای بررسی وجود اختلالات انجام می شود. در آزمایش میکروسکوپی، نمونه ادرار زیر میکروسکوپ ارزیابی می شود. تشخیص هماتوری میکروسکوپی توسط پزشک، می تواند امکان شناسایی و درمان بیماری هایی را فراهم کند که در غیر این صورت ممکن است تشخیص داده نشوند.
علائم را دست کم نگیرید، حتی اگر فقط یک بار اتفاق بیفتند
نادیده گرفتن علائمی مانند وجود خون در ادرار، به ویژه زمانی که تنها یک بار مشاهده شوند، ممکن است آسان به نظر برسد. هر چند خون در ادرار ممکن است خود به خود برطرف شود، اما همچنان می تواند نشانه ای از یک مشکل جدی در بدن باشد. به عنوان نمونه، یک تومور کوچک ممکن است تنها یک بار موجب بروز خون در ادرار شود.
بسیاری از افراد بر این باورند که نوشیدن مقادیر زیاد آب می تواند خون در ادرار را متوقف کند. اگر چه مصرف آب به افزایش حجم ادرار و دفع سریع تر خون کمک می کند، اما علت اصلی هماتوری را برطرف نمی سازد. در نتیجه، تنها علامت کنترل می شود و مشکل زمینه ای بدون درمان باقی می ماند.
درمان، به علت خون در ادرار بستگی دارد
پزشک بهترین روش درمان هماتوری را بر اساس علت آن تعیین می کند. درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- داروها یا روش های پزشکی برای کمک به خرد کردن سنگ و دفع آن
- آنتی بیوتیک ها برای درمان عفونت ها، مانند عفونت ادراری (UTI)
- درمان سرطان، که ممکن است شامل جراحی برای برداشتن تومور باشد
اگر خون در ادرار دارید و علت آن را نمی دانید، حتماً به پزشک مراجعه کنید. آن ها می توانند شرایط را تشخیص دهند و بهترین درمان را برای کمک به بهبود شما انتخاب کنند.
یادداشت
اگر مشاهده کردید که ادرارتان صورتی یا قرمز است، جای نگرانی فوری نیست. ممکن است علت آن دوران قاعدگی باشد یا مصرف اخیر مقدار زیادی چغندر (لبو). با این حال، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. تشخیص زود هنگام هر علت هماتوری، حتی اگر جدی نباشد، مفید است. پزشک با شما همکاری می کند تا علت وجود خون در ادرارتان مشخص شود و مناسب ترین درمان را توصیه نماید.
