هیچ آزمایش واحدی برای تشخیص آپاندیسیت وجود ندارد. معمولاً ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی از چندین روش برای تشخیص آپاندیسیت استفاده می کنند. این آزمایش ها ممکن است شامل معاینه فیزیکی، آزمایش های آزمایشگاهی و سی تی اسکن یا سونوگرافی شکم باشد.
آپاندیسیت چیست؟
آپاندیس یک عضو لوله ای شکل به طول ۵ تا ۱۰ سانتی متر است که به روده بزرگ (کولون) متصل است و در بخش پایین شکم قرار دارد. آپاندیسیت زمانی رخ می دهد که آپاندیس عفونی یا ملتهب شود. اگر آپاندیسیت داشته باشید، به احتمال زیاد آپاندکتومی، یعنی جراحی برای برداشتن آپاندیس، انجام خواهید داد. بدون آپاندیس نیز می توان زندگی طولانی و سالمی داشت.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پرولاکتین
آزمایش آپاندیسیت چیست؟
ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی از ترکیبی از آزمایش ها برای تأیید این که آیا شما آپاندیسیت دارید یا خیر استفاده می کنند. آپاندیسیت به معنای عفونت یا التهاب آپاندیس است. هدف از آزمایش های آپاندیسیت، تشخیص سریع این بیماری است تا مراقبت های لازم به شما ارائه شود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پروستات
علائم هشدار دهنده اولیه آپاندیسیت چیست؟
اولین علامت معمولاً درد خفیف در اطراف ناف است. این درد سپس به سمت پایین و راست شکم حرکت کرده و شدیدتر و تیز می شود.
درد ممکن است:
- ثابت باشد
- به طور ناگهانی شروع شود
- با سرفه شدیدتر شود
- به صورت درد مبهم شروع شود و پس از مصرف مسکن بهتر نشود
علائم هشدار دهنده اولیه دیگر شامل:
- کاهش اشتها
- یبوست یا اسهال
- ناتوانی در دفع گاز
- تب خفیف
- حالت تهوع و استفراغ
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون لاکتوز
چرا مهم است که علائم اولیه آپاندیسیت را بشناسیم؟
آپاندیس ملتهب می تواند پاره شود و باکتری ها را در سراسر بدن پخش کند. این وضعیت می تواند منجر به پریتونیت شود، یک عفونت جدی و بالقوه تهدیدکننده زندگی. با شناخت علائم اولیه آپاندیسیت، می توانید سریع تر تشخیص درست دریافت کرده و درمان مناسب را آغاز کنید.
مطلب پیشنهادی: آمادگی ها و آزمایش خون قبل از عمل چشم لازک و آب مروارید
چه کسی آزمایش آپاندیسیت را انجام می دهد؟
انواع مختلفی از ارائه دهندگان خدمات بهداشتی ممکن است آزمایش های لازم برای تشخیص آپاندیسیت را انجام دهند، از جمله:
- پزشک: شرح حال شما را می گیرد و معاینه فیزیکی انجام می دهد.
- پرستار یا فلبوتومیست: نمونه خون می گیرد تا آزمایش خون انجام شود.
- تکنسین رادیولوژی: سونوگرافی یا سی تی اسکن شما را انجام می دهد.
چگونه می توان آپاندیسیت را در خانه بررسی کرد؟
علاوه بر توجه به علائم خود، می توانید بررسی کنید که آیا هنگام انجام حرکات زیر، درد شدیدی در شکم احساس می کنید یا نه:
- روی سمت چپ خود دراز بکشید و ران راست خود را صاف کنید.
- ران و زانوی راست خود را خم کنید و سپس ران راست را بچرخانید.
اگر درد ادامه داشت یا شدیدتر شد، یا مطمئن نیستید، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید. آپاندیسیت می تواند به سرعت به وضعیتی جدی تبدیل شود و در صورت درمان نشدن، عوارض شدید ایجاد کند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون برای ریزش مو
چه نوع آزمایش هایی برای آپاندیسیت وجود دارد؟
ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی شما ممکن است این آزمایش ها را انجام دهد یا تجویز کند:
- معاینه فیزیکی: برای بررسی درد در سمت پایین و راست شکم که معمولاً محل قرارگیری آپاندیس است.
- آزمایش خون و ادرار: برای تشخیص عفونت یا التهاب و رد کردن سایر بیماری هایی که می توانند علائمی شبیه آپاندیسیت ایجاد کنند، مانند عفونت ادراری.
- سی تی اسکن شکم: دقیق ترین روش برای تشخیص آپاندیسیت است. اگر در سن بارداری هستید، قبل از سی تی اسکن یک آزمایش بارداری انجام می شود تا در صورت امکان از تابش اشعه غیر ضروری جلوگیری شود. همچنین، آزمایش بارداری و سونوگرافی می توانند بارداری خارج رحمی که ممکن است باعث درد شکم یا لگن مشابه آپاندیسیت شود، را رد کنند
- سونوگرافی: با استفاده از امواج صوتی و بدون استفاده از اشعه، تصاویر محتویات شکم را ایجاد می کند. سونوگرافی در تشخیص آپاندیسیت نسبت به سی تی اسکن دقت کمتری دارد، اما ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی برای نوزادان، کودکان، بزرگسالان جوان و زنان باردار از سونوگرافی به جای سی تی اسکن استفاده می کنند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون یائسگی: انواع، علائم و درمان
تست های تشخیص آپاندیسیت (التهاب آپاندیس)
برای کمک به تشخیص آپاندیسیت، یک متخصص سلامت احتمالاً شرح حالی از علائم بیمار می گیرد و شکم او را معاینه می کند.
آزمایش هایی که برای تشخیص آپاندیسیت استفاده می شوند شامل موارد زیر هستند:
معاینه فیزیکی
یک متخصص سلامت ممکن است فشار ملایمی بر ناحیه ی دردناک وارد کند. زمانی که فشار ناگهان برداشته می شود، درد آپاندیس معمولاً شدیدتر احساس می شود. این به دلیل التهاب پرده ی پوشاننده ی حفره ی شکمی است که صفاق (پریتونئوم) نام دارد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون کلاژن: تشخیص، نحوه انجام و درمان
متخصص همچنین ممکن است به دنبال سفتی شکم و تمایل به منقبض شدن عضلات شکمی، در پاسخ به فشار روی آپاندیس ملتهب باشد. این حالت «گاردینگ» نامیده می شود.
همچنین متخصص ممکن است از یک انگشت پوشیده شده با دستکش و روان شده برای معاینه ی راست روده ی پایینی استفاده کند. این روش «معاینه ی دیجیتال رکتال» نام دارد. برای افراد در سن باروری نیز ممکن است معاینه ی لگن انجام شود تا سایر مشکلاتی که می توانند باعث درد شوند بررسی گردند.
آزمایش خون آپاندیس
این آزمایش تعداد گلبول های سفید خون را بررسی می کند. بالا بودن تعداد گلبول های سفید می تواند نشانه ی وجود عفونت باشد.
آزمایش ادرار
ممکن است آزمایش ادرار که «آنالیز ادرار» نیز نامیده می شود، انجام شود. این آزمایش اطمینان می دهد که عفونت دستگاه ادراری یا سنگ کلیه علت درد نباشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون برای عمل بینی
آزمایش های تصویر برداری
آزمایش های تصویربرداری می توانند به تأیید وجود التهاب آپاندیس یا یافتن دیگر علل درد کمک کنند. این آزمایش ها ممکن است شامل رادیوگرافی شکم، سونوگرافی شکم، سی تی اسکن یا ام آر آی باشند.
آزمایش خون آپاندیس (براساس دستورالعمل ها)
آزمایش های ارزیابی آپاندیسیت مشکوک، باید شامل شمارش کامل خون (CBC) با تفکیک نوع سلول ها، پروتئین C-واکنشی (CRP) و آزمایش ادرار باشد.
شمارش کامل خون معمولاً لکوسایتوز (افزایش تعداد گلبول های سفید) را نشان می دهد که معمولاً بین ۱۰,۰۰۰ تا ۱۸,۰۰۰ سلول در میلی متر مکعب است و نوتروفیلیا همراه آن دیده می شود؛ این وضعیت در ۸۰ تا ۸۵ درصد بیماران مبتلا به آپاندیسیت رخ می دهد.
سطح CRP معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از شروع علائم، افزایش می یابد و می تواند تشخیص آپاندیسیت را، به ویژه در ترکیب با تعداد گلبول های سفید، تأیید کند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون مخفی در مدفوع
آزمایش های خون کلیدی
- شمارش کامل خون (CBC) با تفکیک نوع سلول ها
- پروتئین C-واکنشی (CRP)
- آزمایش ادرار (Urinalysis) باید انجام شود تا عفونت های دستگاه ادراری یا سنگ کلیه که می توانند علائم مشابه آپاندیسیت ایجاد کنند، رد شوند. آزمایش های اضافی ممکن است شامل آزمایش بارداری برای زنان در سن باروری به منظور رد بارداری خارج رحمی و آزمایش های عملکرد کبد و آنزیم های پانکراس (آمیلاز، لیپاز) در صورتی که تشخیص های دیگر مدنظر باشند، باشد.
مطلب پیشنهادی: خون در ادرار (هماتوری)
دلیل انتخاب آزمایش ها
این آزمایش ها باید همراه با یافته های بالینی و مطالعات تصویربرداری تفسیر شوند، زیرا هیچ آزمایش واحدی نمی تواند به طور قطعی آپاندیسیت را تشخیص دهد. این آزمایش ها عمدتاً برای پشتیبانی از شک بالینی و رد تشخیص های جایگزین انجام می شوند. با وجود این که بروزرسانی دستورالعمل بالینی ۲۰۲۴ انجمن بیماری های عفونی آمریکا درباره عفونت های پیچیده داخل شکم به استفاده از روش های تصویربرداری مانند سی تی اسکن برای تشخیص آپاندیسیت اشاره می کند، آزمایش ها همچنان برای پشتیبانی از تشخیص و هدایت مدیریت بعدی ضروری هستند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش کبد: نحوه انجام تست ها و تفسیر نتایج
آزمایش خون آپاندیس (براساس تحقیقات)
برای ارزیابی آپاندیسیت مشکوک، چندین آزمایش، قابل درخواست است. برخی از آزمایش های کلیدی عبارتاند از:
- شمارش گلبول سفید (WBC): این آزمایش تعداد گلبول های سفید خون را اندازه گیری می کند و می تواند نشانه عفونت یا التهاب باشد.
- سطح پروتئین C-واکنشی (CRP): این آزمایش سطح CRP در خون را اندازه گیری می کند و می تواند نشانه التهاب یا عفونت باشد.
- شمارش نوتروفیل ها: این آزمایش تعداد نوتروفیل ها در خون را اندازه گیری می کند و می تواند نشانه عفونت یا التهاب باشد.
- نسبت نوتروفیل به لنفوسیت: این آزمایش نسبت نوتروفیل ها به لنفوسیت ها در خون را اندازه گیری می کند و می تواند نشانه عفونت یا التهاب باشد.
- نسبت پلاکت به لنفوسیت: این آزمایش نسبت پلاکت ها به لنفوسیت ها در خون را اندازه گیری می کند و می تواند نشانه عفونت یا التهاب باشد.
- دامنه توزیع گلبول قرمز (RDW): این آزمایش تغییر اندازه گلبول های قرمز را اندازه گیری میکند و می تواند نشانه عفونت یا التهاب باشد.
دامنه توزیع پلاکت ها (PDW): این آزمایش تغییر اندازه پلاکت ها را اندازه گیری می کند و می تواند نشانه عفونت یا التهاب باشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش فشار خون: نحوه انجام و تفسیر نتایج
آمادگی های لازم برای آزمایش آپاندیسیت
برای معاینه فیزیکی، آزمایش خون یا ادرار، نیازی به آماده سازی خاصی نیست.
برای تصویربرداری (مثل سونوگرافی یا سی تی اسکن) ممکن است لازم باشد چند ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید یا ننوشید. پزشک یا ارائه دهنده خدمات بهداشتی شما جزئیات دقیق را قبل از انجام آزمایش به شما اطلاع خواهد داد.
روند انجام آزمایش آپاندیسیت
در معاینه فیزیکی:
پزشک یا ارائه دهنده خدمات بهداشتی ممکن است بررسی کند که آیا هنگام انجام اقدامات زیر درد احساس می کنید یا نه:
- وقتی روی سمت چپ خود دراز می کشید، پزشک ران راست شما را بلند کرده و به آن فشار وارد می کند.
- پزشک روی قسمت های مختلف شکم فشار می آورد و سپس رها می کند تا درد را بررسی کند.
- وقتی پای راست خود را بلند می کنید، پزشک روی زانوی شما فشار می آورد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش کمبود ویتامین های ضروری بدن
در آزمایش خون:
- ارائه دهنده خدمات بهداشتی یک سوزن نازک در ورید شما وارد می کند.
- مقداری خون از ورید گرفته می شود تا آزمایش های لازم انجام شود.
در طول سی تی اسکن:
- ممکن است مایعی به نام ماده حاجب (contrast dye) بنوشید یا این ماده از طریق رگ به شما تزریق شود.
- روی یک میز دراز می کشید و دستگاه سی تی اسکن به دور شما حرکت می کند تا تصاویر گرفته شود.
در طول سونوگرافی:
- ارائه دهنده خدمات بهداشتی ژل مخصوصی روی شکم شما می مالد.
- سپس وسیله ای به نام ترانس دیوسر را روی شکم حرکت می دهد تا تصاویر داخلی بدن مشاهده شود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش چربی خون: انواع، نحوه انجام و تفسیر نتایج
آیا آزمایش های آپاندیسیت خطر یا عوارض جانبی دارند؟
خیر، انجام آزمایش های آپاندیسیت معمولاً هیچ خطر یا عارضه جانبی ندارد.
تفسیر نتایج آزمایش های تشخیص آپاندیسیت
نتایج آزمایش خون:
- افزایش تعداد گلبول های سفید خون معمولاً نشان دهنده وجود عفونت است. با این حال، حدود یک سوم افرادی که آپاندیسیت دارند، تعداد گلبول های سفید آن ها طبیعی است.
- سطوح بالای پروتئین C-واکنشی (CRP) در خون می تواند نشانه ای از التهاب در بدن و احتمالاً آپاندیسیت باشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش قند خون
نتایج آزمایش ادرار:
- وجود گلبول سفید و باکتری در ادرار معمولاً به معنی عفونت ادراری است.
- آزمایش ادرار همچنین می تواند وجود سنگ کلیه را نشان دهد، اگر مواد معدنی خاص یا خون در نمونه مشاهده شود.
نتایج تصویربرداری (سی تی اسکن یا سونوگرافی) :
- بزرگ شدن آپاندیس به قطر بیش از ۶ میلی متر.
- وجود رسوبات کلسیمی داخل آپاندیس
- افزایش التهاب چربی اطراف آپاندیس
- ضخیم شدن دیواره آپاندیس بیش از ۲ میلی متر.
مطلب پیشنهادی: آزمایش بارداری: انواع، علائم و تفسیر کامل نتایج
چه زمانی نتایج آزمایش آپاندیسیت آماده می شود؟
زمان آماده شدن نتایج، بستگی به نوع آزمایش دارد. برای مثال، نتایج سونوگرافی یا سی تی اسکن معمولاً حدود یک تا دو ساعت طول می کشد تا آماده شود.
مطلب پیشنهادی: تست STD: آزمایش های تشخیص بیماری های مقاربتی
درمان آپاندیسیت
درمان آپاندیسیت معمولاً شامل جراحی برای برداشتن آپاندیس است. پیش از جراحی، ممکن است آنتی بیوتیک هایی برای درمان عفونت تجویز شوند.
جراحی برای برداشتن آپاندیس
آپاندکتومی عملی است برای برداشتن آپاندیس. این جراحی می تواند به صورت باز با یک برش در ناحیه شکم به طول حدود ۵ تا ۱۰ سانتی متر انجام شود. این روش را لاپاروتومی می نامند.
همچنین جراحی می تواند از طریق چند برش کوچک در شکم انجام شود که به آن لاپاراسکوپی گفته می شود. در لاپاراسکوپی، جراح ابزارهای ویژه و یک دوربین ویدیویی را وارد شکم می کند تا آپاندیس را بردارد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش بیماری های قلبی
به طور کلی، جراحی لاپاراسکوپی باعث می شود که فرد سریع تر بهبود یافته و درد و جای زخم کمتری داشته باشد. این روش ممکن است برای بزرگسالان مسن و افراد چاق مناسب تر باشد.
با این حال، جراحی لاپاراسکوپی برای همه مناسب نیست. ممکن است نیاز به آپاندکتومی باز داشته باشید، به ویژه اگر آپاندیس شما پاره شده باشد و عفونت به بیرون آپاندیس گسترش یافته باشد، یا اگر آبسه وجود داشته باشد. در آپاندکتومی باز، جراح می تواند حفره شکمی را به طور کامل تمیز کند. پس از جراحی آپاندیس، انتظار می رود ۱ تا ۲ روز در بیمارستان بمانید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش هورمونی: انواع، نحوه تشخیص و تفسیر نتایج
تخلیه آبسه قبل از جراحی آپاندیس
اگر آپاندیس شما پاره شده و آبسه ای در اطراف آن تشکیل شده باشد، ممکن است لازم باشد آبسه تخلیه شود. برای این کار، یک لوله از طریق پوست وارد آبسه می شود تا محتویات آن خارج شود. آپاندکتومی می تواند چند هفته بعد و پس از کنترل عفونت انجام شود.
اگر آپاندیسیت شما شدید نبوده و نیاز به جراحی نداشته باشد، ممکن است تنها از آنتی بیوتیک استفاده شود. با این حال، اگر آپاندیس برداشته نشود، احتمال بازگشت آپاندیسیت بیشتر خواهد بود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش کلیه: آزمایش های خون، ادرار و تفسیر نتایج
سبک زندگی و روش های خانگی
پس از آپاندکتومی، انتظار می رود چند هفته زمان برای بهبودی طول بکشد — یا مدت طولانی تری، اگر آپاندیس شما پاره شده باشد. برای کمک به روند بهبودی بدن:
- فعالیت های خود را محدود کنید.
اگر آپاندکتومی شما به روش لاپاراسکوپی انجام شده است، فعالیت های خود را به مدت ۳ تا ۵ روز محدود کنید. اگر آپاندکتومی باز داشته اید، فعالیت ها را به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز محدود کنید. همیشه درباره میزان فعالیت و زمان بازگشت به کارهای معمول پس از جراحی، با تیم مراقبت های بهداشتی خود مشورت کنید.
- هنگام سرفه از شکم خود مواظبت کنید.
برای کاهش درد، یک بالش روی شکم خود قرار دهید و قبل از سرفه، خنده یا حرکت، فشار ملایمی وارد کنید.
- در صورت اثر بخش نبودن داروهای ضد درد، با تیم مراقبت های بهداشتی خود تماس بگیرید.
درد اضافی باعث فشار بیشتر به بدن و کند شدن روند بهبودی می شود. اگر با وجود مصرف داروهای ضد درد هنوز درد دارید، با یکی از اعضای تیم مراقبت های بهداشتی خود تماس بگیرید.
- زمانی که آمادگی دارید، حرکت کنید.
به آرامی شروع کنید و هر چه احساس توانایی بیشتری داشتید، فعالیت خود را افزایش دهید. ابتدا با پیاده روی کوتاه شروع کنید.
- هنگام خستگی بخوابید.
با بهبودی بدن، ممکن است بیشتر از معمول احساس خستگی کنید. آرامش داشته باشید و هر زمان که نیاز داشتید استراحت کنید.
- درباره بازگشت به کار یا مدرسه با تیم مراقبت های بهداشتی خود مشورت کنید.
می توانید وقتی آماده بودید به محل کار خود بازگردید. کودکان ممکن است کمتر از یک هفته پس از جراحی بتوانند به مدرسه برگردند، اما برای شرکت در برخی فعالیت ها مانند ورزش یا کلاس های تربیت بدنی باید ۲ تا ۴ هفته صبر کنند.
داروهای جایگزین
پس از آپاندکتومی، داروهایی برای کنترل درد برای شما تجویز می شود. درمان های دیگر، در کنار داروها، می توانند به کنترل درد کمک کنند. درباره گزینه های ایمن با تیم مراقبت های بهداشتی خود مشورت کنید، مانند:
- فعالیت های حواس پرت کن، مانند گوش دادن به موسیقی یا صحبت با دوستان، که توجه شما را از درد پرت می کند. حواس پرتی ب هویژه در کودکان بسیار مؤثر است.
- تمرین مدیتیشن، برای آرام کردن بدن. همچنین مطمئن شوید که استراحت کافی دارید.
آماده شدن برای ویزیت پزشک
اگر درد شکمی دارید، با یکی از اعضای تیم مراقبت های بهداشتی خود وقت ملاقات بگیرید. اگر آپاندیسیت داشته باشید، احتمالاً در بیمارستان بستری می شوید و به یک جراح ارجاع داده می شوید تا آپاندیس شما را بردارد.
کارهایی که می توانید انجام دهید
هنگام گرفتن وقت ملاقات، بپرسید آیا کاری باید قبل از ویزیت انجام دهید، مانند ناشتا بودن برای انجام آزمایش خاص. همچنین یک فهرست از موارد زیر تهیه کنید:
- علائم شما، از جمله علائمی که ممکن است به نظر مربوط به دلیل مراجعه شما نباشند.
- اطلاعات شخصی مهم، شامل استرس های عمده، تغییرات اخیر در زندگی و سابقه پزشکی خانواده.
- تمام داروها، ویتامین ها یا مکمل های دیگر که مصرف می کنید و دوز آن ها.
- سؤالاتی که می خواهید از تیم مراقبت های بهداشتی خود بپرسید.
در صورت امکان، یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود را همراه داشته باشید تا به شما در یادآوری اطلاعات داده شده کمک کند.
برای آپاندیسیت، برخی از سؤالات پایه ای که می توانید بپرسید عبارتند از:
- آیا من آپاندیسیت دارم؟
- آیا به آزمایش های بیشتری نیاز دارم؟
- غیر از آپاندیسیت، ممکن است چه بیماری دیگری داشته باشم؟
- آیا نیاز به جراحی دارم و در صورت نیاز، چه زمانی باید انجام شود؟
- خطرات برداشتن آپاندیس چیست؟
- پس از جراحی، چه مدت باید در بیمارستان بمانم؟
- دوران بهبودی چقدر طول می کشد؟
- چه مدت بعد از جراحی می توانم به سر کار خود بازگردم؟
- آیا می توانید تشخیص دهید که آپاندیس من پاره شده است یا خیر؟
از پرسیدن سایر سؤالات نیز تردید نکنید.
انتظار از پزشک خود
احتمالاً از شما چند سؤال پرسیده می شود، مانند:
- درد شکمی شما از چه زمانی شروع شد؟
- درد در کدام قسمت است؟
- آیا درد جا به جا شده است؟
- شدت درد چقدر است؟
- چه چیزی درد شما را شدیدتر می کند؟
- چه چیزی به کاهش درد کمک می کند؟
- آیا تب دارید؟
- آیا حالت تهوع دارید؟
- چه علائم دیگری دارید؟
جمع بندی
آزمایش آپاندیسیت، شامل مجموعه ای از آزمایش هاست که برای تشخیص آپاندیسیت انجام می شود. این آزمایش ها معمولاً شامل معاینه فیزیکی، آزمایش خون و ادرار، و تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا سونوگرافی هستند.
پزشکان، آپاندیسیت را یک وضعیت اورژانس می دانند، زیرا آپاندیس می تواند پاره شود و عوارض تهدیدکننده زندگی ایجاد کند. اگر درد مداوم در شکم دارید، فوراً به بخش اورژانس مراجعه کنید.
