آزمایش خون تری گلیسیرید: ضرورت، آمادگی و تفسیر کامل

آزمایش خون تری گلیسیرید، یکی از آزمایش ‌های مهم برای بررسی میزان چربی در بدن است. تری ‌گلیسیریدها نوعی چربی طبیعی هستند که نقش مهمی در تأمین انرژی بدن دارند. در این آزمایش، مقدار تری ‌گلیسیرید موجود در خون اندازه ‌گیری می‌ شود تا وضعیت سلامت قلب و متابولیسم بدن بررسی شود. معمولاً آزمایش خون تری گلیسیرید به همراه سایر آزمایش ‌ها در قالب «آزمایش چربی خون» انجام می ‌شود تا خطر ابتلا به بیماری ‌های قلبی و عروقی مشخص گردد. پزشک ممکن است این آزمایش را در قالب چکاپ ‌های دوره‌ ای یا برای افرادی که در معرض خطر بالاتر بیماری قلبی هستند، توصیه کند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش چربی خون

هدف از انجام آزمایش خون تری گلیسیرید

آزمایش خون تری گلیسیرید، معمولاً بخشی از آزمایش چربی خون است و برای شناسایی خطر ابتلا به بیماری های قلبی و تصمیم ‌گیری درباره درمان‌ های لازم، در صورت وجود سطوح مرزی یا بالا، مورد استفاده قرار می گیرد.

این آزمایش به ویژه برای نظارت بر افرادی که عوامل خطر ابتلا به بیماری قلبی دارند، کسانی که سابقه حمله قلبی دارند یا تحت درمان برای کاهش چربی خون و تری گلیسیرید هستند، مفید است.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون فریتین

نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید و سایر اجزای آزمایش چربی خون، همراه با دیگر عوامل خطر شناخته شده، به پزشک کمک می ‌کند تا برنامه درمانی مناسب را طراحی و روند پیگیری بیمار را مشخص کند. گزینه‌ های درمانی شامل تغییرات در سبک زندگی مانند رژیم غذایی سالم و ورزش منظم، یا مصرف داروهای کاهنده چربی خون مانند استاتین ‌ها می ‌شود.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون MCH

آزمایش خون تری گلیسیرید چه چیزی را اندازه ‌گیری می ‌کند؟

اکثر تری گلیسیریدها در بافت چربی ذخیره می ‌شوند، اما بخش قابل توجهی از آن ‌ها در خون جریان دارد تا انرژی لازم برای فعالیت عضلات را تامین کند. پس از مصرف غذا، سطح تری گلیسیرید خون افزایش می ‌یابد، زیرا بدن انرژی اضافی که فوراً نیاز ندارد را به چربی تبدیل می ‌کند.

در فرآیند حمل و نقل، تری گلیسیریدها از روده وارد خون شده و به بافت چربی منتقل می ‌شوند تا ذخیره شوند. بین وعده‌ های غذایی، این چربی‌ ها از بافت ذخیره آزاد شده و به عنوان منبع انرژی برای بدن استفاده می ‌شوند. بیشتر تری گلیسیریدهای خون توسط لیپوپروتئین‌ های بسیار کم‌ چگالی (VLDL) حمل می ‌شوند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون CRP

سطح بالای تری گلیسیرید خون، با افزایش خطر ابتلا به بیماری ‌های قلبی و عروقی (CVD) مرتبط است، هر چند دلیل دقیق آن هنوز به طور کامل مشخص نشده است. عواملی که می ‌توانند باعث افزایش تری گلیسیرید و در نتیجه افزایش خطر بیماری قلبی شوند شامل کم ‌تحرکی، اضافه وزن، سیگار کشیدن، مصرف بیش از حد الکل و برخی بیماری ‌ها مانند دیابت و مشکلات کلیوی هستند.

آزمایش خون تری گلیسیرید، به پزشکان کمک می ‌کند تا سطح چربی خون را بررسی کرده و خطر بیماری قلبی را ارزیابی کنند و در صورت نیاز، راهکارهای درمانی یا تغییرات مناسب در سبک زندگی را پیشنهاد دهند.

آزمایش خون تری گلیسیرید چه زمانی باید انجام شود؟

بزرگسالان

آزمایش چربی خون که شامل آزمایش تری گلیسیرید است، هر ۴ تا ۶ سال یک ‌بار برای ارزیابی خطر بیماری قلبی در بزرگسالان سالم توصیه می ‌شود. برای کودکان نیز حداقل یک ‌بار بین سنین ۹ تا ۱۱ سال و یک ‌بار دیگر بین ۱۷ تا ۲۱ سال انجام غربالگری آزمایش چربی خون توصیه می ‌شود.

مطلب پیشنهادی: آزمایش هماتوکریت، آزمایش خون HCT با تفسیر کامل نتایج

آزمایش خون تری گلیسیرید ممکن است برای افرادی که عوامل خطر بیماری قلبی دارند با فاصله زمانی کوتاه‌ تر تجویز شود. برخی از این عوامل خطر عبارتند از:

• سیگار کشیدن
• اضافه وزن یا چاقی
• رژیم غذایی نامناسب
• کم‌ تحرکی یا فعالیت بدنی ناکافی
• سن (مردان ۴۵ سال به بالا، زنان ۵۵ سال به بالا)
• فشار خون بالا (فشار خون 90/140 یا بالاتر یا مصرف داروی فشار خون)
• سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس (مرد زیر ۵۵ سال یا زن زیر ۶۵ سال)
• بیماری قلبی موجود یا سابقه حمله قلبی
• دیابت یا پیش‌ دیابت

برای افراد دیابتی، اندازه‌ گیری تری گلیسیرید خون اهمیت ویژه ‌ای دارد و باید بخشی از هر آزمایش آزمایش چربی خون باشد، زیرا زمانی که قند خون به خوبی کنترل نشود، سطح تری گلیسیرید به طور قابل توجهی افزایش می‌ یابد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون ESR

کودکان و نوجوانان

بررسی سطح تری گلیسیرید به عنوان بخشی از آزمایش چربی خون برای کودکان و نوجوانان توصیه می ‌شود. بر اساس دستورالعمل ‌های پزشکی، بهتر است این آزمایش یک بار بین سنین 9 تا 11 سال و بار دیگر بین 17 تا 21 سال انجام شود. غربالگری زودتر و با فواصل کوتاه ‌تر برای کودکانی که در معرض خطر بالاتری از ابتلا به بیماری‌ های قلبی در آینده هستند نیز پیشنهاد می ‌شود.

عواملی مانند سابقه خانوادگی بیماری قلبی، دیابت، فشار خون بالا یا اضافه وزن می ‌توانند احتمال افزایش تری گلیسیرید خون را در این گروه بالا ببرند. طبق توصیه آکادمی آمریکایی اطفال، کودکانی که در گروه پرخطر هستند باید اولین آزمایش خود را بین ۲ تا ۸ سالگی انجام دهند. کودکان زیر ۲ سال برای این آزمایش بیش از حد جوان هستند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پرولاکتین

پیگیری و کنترل

به عنوان بخشی از آزمایش چربی خون، آزمایش خون تری گلیسیرید می ‌تواند در فواصل منظم انجام شود تا میزان موفقیت تغییرات در سبک زندگی مانند اصلاح رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی در کاهش چربی خون بررسی شود. این آزمایش همچنین برای ارزیابی اثربخشی درمان‌ های دارویی مانند استاتین‌ ها در کنترل سطح تری گلیسیرید به کار می ‌رود.

کالج آمریکایی قلب و انجمن قلب آمریکا توصیه می کند بزرگسالانی که استاتین مصرف می کنند، یک آزمایش خون تری گلیسیرید را به صورت ناشتا ۴ تا ۱۲ هفته پس از شروع درمان و سپس هر سه تا ۱۲ ماه یک بار انجام دهند تا از عملکرد دارو و کنترل سطح چربی خون اطمینان حاصل شود.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون MS

آزمایش خون تری گلیسیرید را چگونه می ‌توان انجام داد؟

آزمایش خون تری گلیسیرید، معمولاً توسط پزشک تجویز می ‌شود. این آزمایش نیاز به نمونه خون دارد که در آزمایشگاه، بیمارستان، کلینیک یا سایر مراکز درمانی گرفته می ‌شود.

همچنین می ‌توان این آزمایش را به صورت آنلاین و به عنوان بخشی از آزمایش چربی خون سفارش داد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پلاکت

آیا می ‌توان آزمایش را در خانه انجام داد؟

دو روش مختلف برای آزمایش سطح چربی ‌ها از جمله تری‌ گلیسیرید در خانه وجود دارد، از جمله:

1. نمونه‌ گیری در خانه و ارسال آن به آزمایشگاه برای انجام آزمایش.
2. انجام آزمایش به صورت خودکار در خانه (خود ‌نظارتی).

انجمن قلب آمریکا هنوز موضع رسمی درباره استفاده از دستگاه‌ های خانگی برای اندازه‌ گیری چربی خون اتخاذ نکرده است.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون CBC

هزینه انجام آزمایش

هزینه آزمایش خون تری گلیسیرید به محل نمونه گیری، محل آنالیز نمونه و پوشش بیمه ای شما بستگی دارد. می توانید از پزشک، آزمایشگاه یا شرکت بیمه سلامت خود درباره هزینه آزمایش و این که آیا نمونه گیری و آنالیز در آزمایشگاه تحت پوشش بیمه هست یا خیر، پرس و جو کنید.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون آپاندیس

مراحل انجام آزمایش خون تری گلیسیرید

برای انجام آزمایش نیاز است که نمونه خون از ورید بازوی شما گرفته شود.

قبل از آزمایش

استانداردهای فعلی توصیه می کنند که آزمایش خون تری گلیسیرید در حالت ناشتا انجام شود، به طوری که تنها مصرف آب به مدت ۹ تا ۱۲ ساعت قبل از انجام آزمایش مجاز است. همچنین مصرف الکل به مدت ۲۴ ساعت قبل از آزمایش ممنوع است.

پزشک ممکن است تصمیم بگیرد که آزمایش بدون ناشتایی نیز انجام شود. در هر صورت، دستورالعمل های ارائه شده را رعایت کنید و به فردی که نمونه خون شما را می گیرد اطلاع دهید که آیا ناشتا بوده اید یا خیر.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون بیلی روبین

در حین آزمایش

برای انجام آزمایش خون تری گلیسیرید، معمولاً نمونه خون از ورید بازو گرفته می شود. گاهی نیز یک قطره خون از نوک انگشت جمع آوری می شود. نمونه نوک انگشت معمولاً زمانی استفاده می شود که آزمایش چربی خون شامل کلسترول کل، HDL-C، LDL-C  و تری گلیسیرید با دستگاه های قابل حمل اندازه گیری شود، برای مثال در نمایشگاه های سلامت یا برنامه های غربالگری سریع.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پروستات

بعد از آزمایش

پس از جمع آوری نمونه، فرد نمونه گیر معمولاً گاز یا باندی روی محل وارد شدن سوزن قرار می دهد. ممکن است از شما خواسته شود که فشار ملایمی برای توقف خونریزی و جلوگیری از تورم یا کبودی اعمال کنید. معمولاً فشار دادن محل به مدت یک تا دو دقیقه کافی است.

ممکن است در محل فرو رفتن سوزن، درد خفیف یا ضربان احساس کنید، اما این حالت معمولاً سریع برطرف می شود. احتمالاً به شما توصیه می شود که باند را برای چند ساعت نگه دارید، اما معمولاً می توانید فعالیت های روزمره خود را از سر بگیرید.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون لاکتوز

تفسیر نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید

دریافت نتایج آزمایش می تواند از چند ساعت تا چند روز طول بکشد. نتایج معمولاً مستقیماً به خود شما یا پزشک تان ارسال می شود و ممکن است از طریق پرتال آنلاین آزمایشگاه نیز قابل دسترسی باشد.

می توانید از پزشکی که آزمایش را تجویز کرده است، جزئیات بیشتری درباره زمان و نحوه دریافت نتایج بپرسید.

مطلب پیشنهادی: آمادگی ها و آزمایش خون قبل از عمل چشم لازک و آب مروارید

به طور کلی، حفظ سطح سالم چربی ها در خون به سلامت قلب کمک کرده و خطر حمله قلبی یا سکته را کاهش می دهد. پزشک شما نتایج هر جزء از آزمایش چربی خون، از جمله تری گلیسیرید خون را همراه با سایر عوامل خطر بررسی می کند تا ریسک کلی بیماری قلبی شما تعیین شود، تصمیم بگیرد که آیا درمان لازم است و در صورت نیاز، بهترین روش برای کاهش ریسک را انتخاب کند.

در سال ۲۰۰۲، برنامه ملی آموزش کلسترول (NCEP) پنل درمان بزرگسالان  III (ATPIII) دستورالعمل ‌هایی برای ارزیابی سطح چربی ‌ها و تعیین درمان ارائه کرد. در سال ۲۰۱۳، کالج آمریکایی قلب و انجمن قلب آمریکا دستورالعمل هایی برای بزرگسالان منتشر کردند که توصیه هایی درباره افرادی که باید درمان کاهنده کلسترول دریافت کنند ارائه می داد.

با این حال، استفاده از دستورالعمل های به‌ روز هنوز مورد بحث است و بسیاری از پزشکان همچنان از دستورالعمل قدیمی NCEP ATP III برای ارزیابی سطح چربی ها و خطر بیماری قلبی، از جمله نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید، استفاده می کنند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون برای ریزش مو

دسته ‌بندی نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید برای بزرگسالان

• مطلوب: کمتر از ۱۵۰ میلی ‌گرم در دسی ‌لیتر (۱.۷  mmol/L)
• مرزی بالا: ۱۵۰ تا ۱۹۹ میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر (۱.۷–۲.۲  mmol/L)
• بالا: ۲۰۰ تا ۴۹۹ میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر (۲.۳–۵.۶ mmol/L)
• خیلی بالا: بیشتر از ۵۰۰ میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر (۵.۶ mmol/L)

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون یائسگی: انواع، علائم و درمان

برای کودکان تا ۹ سالگی

• مطلوب: کمتر از ۷۵ میلی ‌گرم در دسی ‌لیتر (۰.۸۵ mmol/L)
• مرزی بالا: ۷۵ تا ۹۹ میلی ‌گرم در دسی ‌لیتر (۰.۸۵–۱.۱۲ mmol/L)
• بالا: بیشتر از ۱۰۰ میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر ( ۱.۱۳ mmol/L)

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون کلاژن: تشخیص، نحوه انجام و درمان

برای سنین ۱۰ تا ۱۹ سال

• مطلوب: کمتر از ۹۰ میلی‌ گرم در دسی‌ لیتر (۱.۰۲ mmol/L)
• مرزی بالا: ۹۰ تا ۱۲۹ میلی ‌گرم در دسی ‌لیتر (۱.۰۲–۱.۴۶ mmol/L)
• بالا: بیشتر از ۱۳۰ میلی ‌گرم در دسی ‌لیتر (۱.۴۷ mmol/L)

برای جوان بالای ۱۹ سال

• مطلوب: کمتر از ۱۱۵ میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر (۱.۳۰ mmol/L)
• مرزی بالا: ۱۱۵ تا ۱۴۹ میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر (۱.۳۰–۱.۶۸  mmol/L)
• بالا:  بیشتر از ۱۵۰ میلی‌ گرم در دسی ‌لیتر (۱.۷  mmol/L)

توجه: این مقادیر بر اساس سطح تری‌ گلیسیرید ناشتا تعیین شده ‌اند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون برای عمل بینی

زمانی که سطح تری گلیسیرید خون بسیار بالا باشد (بیشتر از ۱۰۰۰ میلی‌ گرم در دسی‌ لیتر یا ۱۱.۳۰ mmol/L) خطر ابتلا به پانکراتیت در کودکان و بزرگسالان افزایش می یابد. درمان برای کاهش سطح تری گلیسیرید باید هر چه سریع ‌تر آغاز شود.

مشاوره با پزشک درباره نتایج آزمایش اهمیت دارد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش کمبود ویتامین های ضروری بدن

سوالاتی که می توانید درباره نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید از پزشک خود بپرسید:

• نتایج آزمایش من چه اطلاعاتی درباره سلامت کلی بدنم ارائه می دهند؟
• آیا نتایج آزمایش غیر طبیعی بوده اند؟ در این صورت، چگونه باید این وضعیت را مدیریت کنم؟
• آیا بر اساس نتایج، تشخیص خاصی قابل ارائه است؟
• آیا بر اساس نتایج، نیاز به آزمایش های پیگیری وجود دارد؟
• با توجه به نتایج، چه اقدامات یا تغییراتی برای بهبود سلامت من توصیه می کنید؟