آزمایش خون MCH، میانگین هموگلوبین موجود در گلبول های قرمز خون را اندازه می گیرد. با علل، علائم و درمان سطوح غیر طبیعی MCH، از جمله کم خونی، آشنا شوید.
آزمایش خون میانگین هموگلوبین سلولی (MCH) یکی از بخش های مهم در آزمایش های روتین یا چکاپ عمومی است. این آزمایش میزان میانگین هموگلوبین موجود در هر گلبول قرمز خون را اندازهگیری می کند و به پزشکان کمک می کند وضعیت سلامت خون و اکسیژن رسانی بدن را ارزیابی کنند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون CRP
سطوح غیر طبیعی MCH می تواند نشان دهنده ی وجود کم خونی باشد؛ حالتی که معمولاً با خستگی، ضعف و بی حالی همراه است. این وضعیت اغلب ناشی از تولید ناکافی گلبول های قرمز خون یا کمبود برخی ویتامین ها و مواد معدنی ضروری مانند آهن، ویتامین B12 یا فولات است.
MCH چیست؟
MCH (میانگین هموگلوبین سلولی) میزان متوسط هموگلوبین در هر گلبول قرمز خون را اندازه می گیرد.
هموگلوبین، پروتئینی کلیدی در گلبول های قرمز خون است که اکسیژن و مواد مغذی را به بخش های مختلف بدن منتقل می کند. اکسیژن، انرژی سلول ها را تأمین کرده و به عملکرد درست بدن کمک می کند.
آزمایش MCH معمولاً در طول آزمایش CBC (شمارش کامل خون) انجام می شود و با دو مقدار دیگر مرتبط است:
- میانگین حجم گلبول قرمز خون (MCV)
- میانگین غلظت هموگلوبین گلبول قرمز خون (MCHC)
MCV، MCH و MCHC با هم به عنوان شاخص های گلبول قرمز خون شناخته می شوند و به پزشکان کمک می کنند تا اختلالات خونی را تشخیص دهند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش هماتوکریت، آزمایش خون HCT با تفسیر کامل نتایج
یکی از شرایط اصلی که MCH می تواند به تشخیص آن کمک کند، کم خونی است؛ زمانی که بدن گلبول های قرمز سالم و کافی تولید نمی کند. این کمبود می تواند منجر به کاهش اکسیژن رسانی در بدن شود و علائمی مانند خستگی و ضعف ایجاد کند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون ESR
چه زمانی آزمایش MCH لازم است؟
آزمایش MCH بخشی از آزمایش CBC است که سلامت گلبول های قرمز خون، گلبول های سفید خون و پلاکت ها را بررسی می کند. تعیین سطح MCH می تواند به پزشک کمک کند تا هر وضعیت بالقوه ای را زود تشخیص دهد.
تشخیص پزشکی مبتنی بر MCH به ویژه زمانی مناسب است که بیمار علائم کم خونی مانند خستگی و سر درد را نشان دهد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پرولاکتین
همراه با سایر شاخص های گلبول قرمز خون، MCH غیر طبیعی می تواند نوع و وجود کم خونی را مشخص کند و همچنین احتمال علت آن را نشان دهد.
آزمایش MCH چگونه انجام می شود؟
آزمایش خون MCH از طریق یک نمونه گیری ساده خون انجام می شود. ارائه دهنده خدمات بهداشتی، مانند پرستار یا فلبوتومیست، خون را از یکی از رگ های بازوی شما می گیرد.
سپس نمونه خون با استفاده از دستگاه خودکار شمارش سلول های خون، تجزیه و تحلیل می شود تا سطح MCH اندازه گیری شده و اطلاعات دقیق درباره گلبول های قرمز خون شما ارائه شود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون MS
چگونه برای آزمایش خون MCH آماده شویم؟
برای آزمایش خون MCH آمادگی ویژه ای لازم نیست. اگر پزشک شما بخواهد آزمایش های خون اضافی تجویز کند، ممکن است نیاز به ناشتا بودن داشته باشید.
مدت زمان ناشتا بودن بستگی به نوع آزمایش های مورد نیاز دارد، بنابراین بهتر است قبل از نمونه گیری با پزشک یا پرستار خود مشورت کنید و دستورالعمل های آن ها را دنبال کنید تا آماده باشید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پلاکت
آزمایش CBC چیست؟
آزمایش شمارش کامل خون (CBC) یک تجزیه و تحلیل جامع خون است که تعداد و اندازه گلبول های قرمز خون، گلبول های سفید خون و پلاکت ها را اندازه گیری می کند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون CBC
این آزمایش یکی از رایج ترین آزمایش های خون برای بررسی سلامت کلی بیمار است و اغلب برای موارد زیر انجام می شود:
- بررسی وضعیت کلی سلامت
- شناسایی علل احتمالی علائمی مانند ضعف، خستگی، تب، کبودی و خونریزی طولانی
- بررسی اثرات درمان های پزشکی که ممکن است بر گلبول های قرمز خون تأثیر بگذارند
تفسیر نتایج آزمایش خون MCH
سطح MCH نشان دهنده مقدار متوسط هموگلوبین موجود در یک گلبول قرمز خون است.
اندازه گیری MCH برای تشخیص و مدیریت بیماری های مرتبط با گلبول های قرمز خون، مانند کم خونی، اهمیت دارد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون آپاندیس
سطح طبیعی MCH معمولاً بین ۲۶ تا ۳۳ پیکو گرم در هر گلبول قرمز خون قرار دارد.
سطح پایین MCH نشانه چیست؟
سطح پایین MCH نشان می دهد که میزان هموگلوبین در گلبول های قرمز خون کمتر از حد طبیعی است. این وضعیت می تواند با اختلالاتی مانند کم خونی هیپوکرومیک (که در آن گلبول های قرمز رنگ پریده تر از حد معمول هستند) یا کم خونی میکروسیتیک (که در آن گلبول های قرمز اندازه ای کوچک تر از حالت طبیعی دارند) مرتبط باشد.
هر دو حالت نشان دهنده کاهش ظرفیت خون برای انتقال اکسیژن در بدن هستند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون بیلی روبین
علل پایین بودن MCH
علل اصلی پایین بودن سطح MCH عبارت اند از:
- کم خونی ناشی از فقر آهن:
این شایع ترین علت کاهش MCH است. وقتی بدن آهن کافی نداشته باشد، نمی تواند هموگلوبین لازم برای انتقال اکسیژن در خون را تولید کند. این وضعیت معمولاً به دلیل خونریزی شدید قاعدگی یا خونریزی زیاد در حوادث و جراحی ها رخ می دهد.
- هموگلوبینوپاتی ها:
برخی اختلالات خونی می توانند تولید هموگلوبین طبیعی را مختل کنند و باعث کاهش MCH شوند. بیماری هایی مانند تالاسمی و کم خونی داسی شکل مثال هایی هستند که در آن ها بدن قادر به تولید هموگلوبین کافی یا عملکردی نیست و سلامت گلبول های قرمز خون تحت تأثیر قرار می گیرد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون پروستات
- التهاب مرتبط با بیماری های مزمن:
التهاب طولانی مدت ناشی از بیماری های مزمن مانند بیماری مزمن کلیه، بیماری های کبدی و برخی سرطان ها نیز می تواند منجر به کاهش MCH شود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون لاکتوز
علائم پایین بودن MCH
سطح پایین MCH می تواند منجر به کم خونی شود و علائم آن ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خستگی و ضعف
- تنگی نفس
- سرگیجه و غش
- درد قفسه سینه
- ضربان قلب سریع و نامنظم
- پوست رنگ پریده یا مایل به زردی
سطح بالای MCH نشانه چیست؟
سطح بالای MCH نشان می دهد که هر گلبول قرمز خون حاوی هموگلوبین بیشتر از حد معمول است. این می تواند نشانه ی کم خونی ماکروسیتیک باشد، حالتی که در آن گلبول های قرمز خون بزرگ تر از حد طبیعی هستند.
مطلب پیشنهادی: آمادگی ها و آزمایش خون قبل از عمل چشم لازک و آب مروارید
علل بالا بودن MCH
سطح بالای MCH زمانی رخ می دهد که بدن به اندازه کافی فولات یا ویتامین B12 برای ساخت گلبول های قرمز سالم دریافت نکند.
مواردی که می توانند باعث افزایش MCH شوند عبارت اند از:
- مصرف مزمن الکل
- اختلالات تیروئید
- داروها یا درمان های پزشکی مانند شیمی درمانی که می توانند جذب مواد مغذی ضروری مانند فولات یا ویتامین B12 را مختل کنند و در نتیجه باعث افزایش سطح MCH شوند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون برای ریزش مو
علائم بالا بودن MCH
سطح بالای MCH نیز می تواند منجر به کم خونی شود و علائم آن شامل موارد زیر است:
- خستگی و ضعف
- تنگی نفس
- سرگیجه و غش
- درد قفسه سینه
- ضربان قلب سریع و نامنظم
- پوست رنگ پریده یا مایل به زردی
در صورتی که هر یک از این علائم را تجربه کردید یا به بالا یا پایین بودن سطح MCH شک دارید، مهم است که برای ارزیابی و مدیریت صحیح به پزشک مراجعه کنید.
سطح غیر طبیعی MCH چگونه درمان می شود؟
سطوح غیر طبیعی MCH، چه بالا و چه پایین، بسته به بیماری یا وضعیت پزشکی زمینه ای که باعث این عدم تعادل شده است، به روش های متفاوتی درمان می شوند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون یائسگی: انواع، علائم و درمان
در ابتدا، پزشک شما یک ارزیابی کامل انجام می دهد و اطلاعات دقیقی از سابقه سلامتی شما و خانواده تان جمع آوری می کند. همچنین نتایج آزمایش شمارش کامل خون (CBC) شما را بررسی می کند تا درک جامعی از وضعیت خون تان به دست آورد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون کلاژن: تشخیص، نحوه انجام و درمان
اگر نتایج نشان دهنده کم خونی باشد، پزشک نوع کم خونی و علت آن را مشخص می کند. بسته به یافته ها، ممکن است آزمایش های بیشتری برای بررسی شرایط احتمالی دیگر لازم باشد. در طول این فرایند، پزشک شما را راهنمایی می کند تا تشخیص دقیق انجام شود و برنامه درمانی شخصی سازی شده برای بازگرداندن سطح MCH به حالت طبیعی تدوین شود.
سوالات متداول آزمایش خون MCH
MCV و MCHC چه معنایی دارند؟
MCV میانگین اندازه گلبول های قرمز خون را اندازه گیری می کند و MCHC میانگین غلظت هموگلوبین در هر گلبول قرمز خون را نشان می دهد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون برای عمل بینی
آیا داشتن MCH بالا بهتر است یا پایین؟
هیچ کدام از مقادیر بالا یا پایین MCH مطلوب نیستند، زیرا هر دو می توانند نشانه ای از اختلال در تولید گلبول های قرمز خون یا کم خونی باشند. آزمایش MCH مقدار متوسط هموگلوبین (بر حسب پیکو گرم) را در هر گلبول قرمز خون اندازه گیری می کند. محدوده طبیعی MCH برای بزرگسالان ۲۷–۳۳ پیکو گرم در هر گلبول است. مقادیر کمتر از این محدوده نشان دهنده MCH پایین و مقادیر بالاتر نشان دهنده MCH بالا هستند. هر دو حالت غیر طبیعی می توانند کم خونی ایجاد کنند، بنابراین حفظ MCH در محدوده طبیعی مهم است.
مطلب پیشنهادی: آزمایش کمبود ویتامین های ضروری بدن
آیا استرس باعث بالا رفتن MCH می شود؟
استرس به طور مستقیم MCH را تحت تأثیر قرار نمی دهد. اما استرس مزمن ممکن است به طور غیر مستقیم جذب مواد مغذی ضروری مانند فولات و ویتامین B12 را کاهش دهد و در نتیجه تولید گلبول های قرمز سالم را مختل کند. بنابراین مدیریت استرس و حفظ رژیم غذایی سالم مهم است.
آیا MCH بالا باعث افزایش وزن می شود؟
بله، سطح بالای MCH می تواند باعث افزایش وزن شود، به ویژه اگر این وضعیت مزمن باشد.
آیا کم آبی روی MCH تأثیر دارد؟
بله، کم آبی می تواند MCH را تحت تأثیر قرار دهد. وقتی بدن کم آب است، حجم پلاسما کاهش یافته و خون غلیظ تر می شود، که ممکن است سطح MCH ظاهری را افزایش دهد. بنابراین برای گرفتن آزمایش دقیق، باید بدن به خوبی هیدراته باشد.
چگونه سطح MCH خود را بهبود دهیم؟
- MCH پایین: معمولاً ناشی از کم خونی فقر آهن است. مصرف مواد غذایی غنی از آهن و مکمل های آهن همراه با ویتامین C می تواند جذب آهن را بهبود دهد.
- MCH بالا: معمولاً با کمبود فولات یا ویتامین B12 مرتبط است. از مصرف همزمان مسدود کننده های آهن مانند نوشیدنی های کافئین دار، الکل و غذاهای دارای فیتات یا کلسیم با مواد آهن دار خودداری کنید. افزایش مصرف فولات (جگر و سبزیجات برگ سبز) و ویتامین B12 و در صورت نیاز مصرف مکمل ها توصیه می شود.
آیا ناشتا بودن روی MCH تأثیر دارد؟
ناشتا بودن به طور مستقیم MCH را تغییر نمی دهد. اما ناشتا ماندن طولانی یا نامناسب ممکن است جذب مواد مغذی مانند آهن، ویتامین C، فولات و ویتامین ها را کاهش دهد و در طول زمان خطر کم خونی را افزایش دهد. بنابراین حفظ رژیم غذایی متعادل مهم است.
