آزمایش قند خون: انواع، آمادگی، نحوه انجام و نتایج

مقدمه: آزمایش قند خون یکی از رایج ترین آزمایش های پزشکی است که برای بررسی سطح گلوکز در خون انجام می شود. این آزمایش به پزشکان کمک می کند تا بیماری هایی مانند دیابت را تشخیص دهند یا کنترل کنند. سطح گلوکز خون می تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی، استرس و داروها قرار گیرد، بنابراین اندازه گیری دقیق آن نقش بسیار مهمی در سلامت فرد دارد.

این آزمایش می تواند به صورت ناشتا، بعد از غذا یا در طول روز انجام شود. در آزمایش قند خون ناشتا، فرد باید حداقل ۸ ساعت قبل از نمونه گیری چیزی نخورد تا نتیجه دقیق تری به دست آید. همچنین، آزمایش هایی مانند قند خون تصادفی یا تست تحمل گلوکز خوراکی نیز برای بررسی های دقیق تر به کار می روند. تشخیص زودهنگام مشکلات قند خون، امکان پیشگیری از عوارض جدی مانند بیماری های قلبی، کلیوی و عصبی را فراهم می سازد.

آزمایش قند خون چیست؟

آزمایش قند خون یکی از روش های مهم برای اندازه گیری میزان گلوکز (قند) در خون می باشد. این آزمایش نقش بسیار مهمی در تشخیص دیابت نوع دوم دارد که یکی از بیماری های شایع در جهان به شمار می رود. در این آزمایش، مقدار قند موجود در خون بررسی می شود تا وضعیت سوخت و ساز بدن مشخص گردد.

دو نوع اصلی از آزمایش قند خون وجود دارد. نوع اول، آزمایش قند خون مویرگی است که با استفاده از سوزن کوچکی، یک قطره خون از نوک انگشت گرفته می شود و با نوار تست و دستگاه گلوکومتر مقدار قند اندازه گیری می شود. نوع دوم، آزمایش قند خون وریدی است که توسط فردی به نام فلبوتومیست، نمونه خون از رگ گرفته می شود و به آزمایشگاه فرستاده می شود. آزمایش وریدی دقت بیشتری نسبت به آزمایش مویرگی دارد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش فشار خون: نحوه انجام و تفسیر نتایج

از دیگر انواع آزمایش قند خون می توان به آزمایش قند خون ناشتا اشاره کرد که قبل از خوردن غذا انجام می شود و تصویر دقیق تری از سطح پایه قند خون فرد ارائه می دهد. همچنین، برای افراد مبتلا به دیابت، پایش منظم قند خون در خانه با استفاده از گلوکومتر یا دستگاه پایش مداوم قند (CGM) اهمیت زیادی دارد و به مدیریت بهتر بیماری کمک می کند.

سطح قند خون چیست؟

سطح قند خون، که با نام سطح گلوکز خون نیز شناخته می شود، اندازه گیری است که نشان می دهد چه میزان گلوکز در خون شما وجود دارد.

گلوکز نوعی قند است که از غذا و نوشیدنی ها دریافت می کنید. سطح قند خون در طول روز بالا و پایین می رود و برای افرادی که با دیابت زندگی می کنند، این تغییرات بیشتر و شدیدتر از افرادی است که دیابت ندارند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش کمبود ویتامین های ضروری بدن

آیا می توانم خودم سطح قند خونم را بررسی کنم؟

شما می توانید سطح قند خون خود را با انجام یک آزمایش انگشتی یا با استفاده از دستگاهی به نام پایشگر پیوسته قند خون (Continuous Glucose Monitor یا CGM) بررسی کنید. این کار را می توانید چندین بار در روز انجام دهید تا بتوانید سطح قند خونتان را در طول زندگی روزمره تحت نظر داشته باشید و راحت تر تصمیم بگیرید که چه چیزی بخورید و چه مقدار دارو مصرف کنید. همچنین می توانید محدوده هدف ایده آل خود را پیدا کنید.

البته همه افراد مبتلا به دیابت نیازی به بررسی مداوم سطح قند خون ندارند. اگر داروی خاصی برای دیابت مصرف می کنید، لازم است این کار را انجام دهید. اگر مطمئن نیستید که شما هم باید این بررسی ها را انجام دهید یا نه، حتما با تیم مراقبت های بهداشتی خود صحبت کنید. آن ها به شما توصیه می کنند که آیا باید سطح قند خونتان را بررسی کنید و چند وقت یک بار این کار را انجام دهید.

همچنین آزمایشی به نام HbA1c وجود دارد، که یک آزمایش خون است و میانگین سطح قند خون شما را در سه ماه گذشته نشان می دهد. همه افراد مبتلا به دیابت حق دارند که این آزمایش را انجام دهند.

سطح بالای قند خون خطر ابتلا به عوارض جدی را افزایش می دهد. مهم نیست که دیابت خود را به چه روشی مدیریت می کنید، همیشه باید از سطح قند خون خود آگاه باشید.

چرا باید سطح قند خون را بررسی کرد؟

اگر داروهای خاصی مانند انسولین یا سولفونیل اوره مصرف می کنید، بررسی سطح قند خون بخش حیاتی از زندگی با دیابت است. این کار به شما کمک می کند تشخیص دهید چه زمانی نیاز به مصرف داروی بیشتر دارید، چه زمانی باید چیزی بخورید یا چه زمانی بهتر است بیشتر حرکت کنید.

بررسی های منظم به شما کمک می کند تشخیص دهید که آیا در حال ورود به وضعیت قند خون پایین (که هیپو نامیده می شود) یا قند خون بالا (که هایپر نامیده می شود) هستید. این کار به شما کمک می کند بدن خود را بهتر بشناسید و نحوه عملکرد آن را درک کنید. همچنین می تواند به شما و تیم مراقبت های بهداشتی کمک کند الگوهای خاصی را در تغییرات قند خون شما شناسایی کنند. آیا نتایج را جایی یادداشت می کنید؟ این کار می تواند بسیار مفید باشد.

اما مهم تر از همه این است که بررسی سطح قند خون به شما کمک می کند سالم بمانید و از عوارض جدی دیابت در حال حاضر و آینده پیشگیری کنید. منظور از عوارض، مشکلات جدی در قسمت هایی از بدن مثل پاها و چشم ها است. این عوارض زمانی ایجاد می شوند که مقدار زیادی قند در خون باعث آسیب به رگ های خونی شود و جریان خون در بدن با مشکل مواجه شود. این موضوع می تواند به مشکلات بسیار جدی مانند از دست دادن بینایی یا حتی قطع عضو منجر شود.

هر چه سطح قند خون شما بالاتر باشد و مدت زمان بیشتری در سطح بالا باقی بماند، خطر ابتلا به این عوارض بیشتر خواهد بود.

استفاده از پایشگر قند خون برای افراد بدون دیابت

دستگاه هایی مانند CGM برای خرید افراد بدون دیابت نیز در دسترس هستند، اما نکته مهم این است که این دستگاه ها نمی توانند برای تشخیص دیابت یا پیش دیابت استفاده شوند. تنها آزمایش خون، که می تواند توسط پزشک عمومی انجام شود، قادر به تشخیص دیابت یا پیش دیابت می باشد.

در حال حاضر شواهد علمی بسیار محدودی درباره استفاده از CGM در افراد بدون دیابت منتشر شده است، بنابراین افراد باید هنگام تفسیر نتایج این دستگاه ها و تصمیم گیری های مرتبط با سلامت بر اساس آن ها بسیار محتاط باشند.

ما در جایگاهی نیستیم که درباره استفاده از CGM در افراد بدون دیابت مشاوره ارائه دهیم و توصیه می کنیم که افراد برای اطلاعات بیشتر با تولیدکنندگان یا ارائه دهندگان دستگاه مورد نظر خود تماس بگیرند.

نحوه آمادگی برای آزمایش قند خون

برای آمادگی جهت انجام آزمایش قند خون، مخصوصا اگر آزمایش شما از نوع قند خون ناشتا باشد، لازم است از 8 تا 12 ساعت قبل از آزمایش از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. در این مدت تنها نوشیدن آب مجاز می باشد و باید از مصرف هرگونه نوشیدنی دیگر مانند چای، قهوه یا نوشیدنی های شیرین پرهیز شود. این اقدام به این دلیل انجام می شود که مصرف غذا یا نوشیدنی می تواند سطح قند خون را تغییر دهد و نتیجه آزمایش را تحت تاثیر قرار دهد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش چربی خون: انواع، نحوه انجام و تفسیر نتایج

اگر آزمایش قند خون شما بخشی از یک پنل متابولیک پایه یا جامع باشد، ممکن است نیاز باشد چند ساعت قبل از گرفتن نمونه خون نیز ناشتا باشید. در هر صورت، پزشک یا مرکز درمانی که آزمایش را برای شما تجویز کرده است، دستورالعمل های لازم را به شما اطلاع خواهد داد. رعایت دقیق این توصیه ها به شما کمک می کند تا نتایج دقیق تر و قابل اعتمادتری از آزمایش خود دریافت کنید.

انواع رایج آزمایش قند خون

HbA1c

آزمایش HbA1c یا هموگلوبین گلیکوزیله یکی از مهم ترین آزمایش های خون برای بررسی سطح متوسط قند خون در طول ۸ تا ۱۲ هفته گذشته می باشد. گلوکز موجود در خون به سلول های قرمز خون می چسبد و ماده ای به نام هموگلوبین گلیکوزیله ایجاد می کند. چون عمر سلول های قرمز خون حدود ۸ تا ۱۲ هفته است، این آزمایش می تواند نمایانگر میانگین سطح قند خون در این مدت باشد. هر چه مقدار گلوکز خون در این مدت بیشتر باشد، مقدار HbA1c نیز بالاتر خواهد بود.

این آزمایش معمولاً برای تشخیص دیابت نوع ۲ و همچنین بررسی وضعیت افرادی که در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند (پره دیابت یا NDH) استفاده می شود. اگر نتیجه آزمایش کمتر از ۴۲ mmol/mol باشد، طبیعی در نظر گرفته می شود. نتایج بین ۴۲ تا ۴۷ mmol/mol نشان دهنده وضعیت پره دیابت و نتایج بالاتر از ۴۸ mmol/mol به عنوان دیابت تشخیص داده می شود. افراد دارای پره دیابت باید تلاش کنند که مقدار HbA1c خود را به محدوده طبیعی برسانند تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود.

قند خون ناشتا (Fasting Blood Glucose)

آزمایش قند خون ناشتا یکی از ساده ترین و رایج ترین روش ها برای بررسی میزان گلوکز خون می باشد. این آزمایش معمولاً پس از یک دوره ناشتا بودن بین ۸ تا ۱۲ ساعت انجام می شود و هدف آن بررسی سطح قند خون در حالتی است که بدن بدون دریافت غذا یا نوشیدنی های قندی بوده است. این تست می تواند برای تشخیص دیابت یا تشخیص خطر بالای ابتلا به دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گیرد.

در صورتی که سطح قند خون ناشتا بین ۵.۶ تا ۶.۹ میلی مول در لیتر (mmol/L) باشد، معمولاً نشان دهنده پره دیابت است و مقادیر ۷.۰ mmol/L یا بالاتر معمولاً به عنوان دیابت تشخیص داده می شوند. این آزمایش همچنین ممکن است همراه با دیگر تست ها مانند HbA1c یا OGTT برای افزایش دقت در تشخیص استفاده شود. حفظ رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی منظم می تواند به کاهش سطح قند خون ناشتا کمک کند.

تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT)

تست تحمل گلوکز خوراکی یا OGTT یکی از دقیق ترین روش ها برای ارزیابی نحوه پاسخ بدن به گلوکز می باشد. در این آزمایش ابتدا یک نمونه خون ناشتا گرفته می شود و سپس فرد یک نوشیدنی حاوی مقدار مشخصی گلوکز (معمولاً ۷۵ گرم) مصرف می کند. پس از گذشت ۲ ساعت، دوباره نمونه خون گرفته می شود تا سطح قند خون اندازه گیری شود.

نتایج این آزمایش کمک می کند تا مشخص شود بدن چگونه گلوکز را پردازش می کند. اگر سطح قند خون ۲ ساعت بعد از نوشیدنی کمتر از ۷.۸ mmol/L باشد، طبیعی در نظر گرفته می شود. مقدار بین ۷.۸ تا ۱۱.۰ mmol/L نشان دهنده پره دیابت و بالاتر از ۱۱.۱ mmol/L نشان دهنده دیابت است. این تست به ویژه برای افرادی که در نتایج دیگر شک به دیابت دارند یا زنان باردار (برای تشخیص دیابت بارداری) توصیه می شود.

آزمایش ۲HPP (دو ساعت بعد از غذا یا نوشیدنی قندی)

آزمایش ۲HPP یا “قند خون دو ساعت پس از خوردن گلوکز” یک روش سنجش قند خون است که به بررسی چگونگی واکنش بدن به افزایش قند پس از وعده غذایی می پردازد. در این تست ابتدا فرد باید ناشتا باشد و سپس یک وعده غذایی معمولی یا یک نوشیدنی قندی مصرف کند. پس از گذشت دو ساعت، سطح قند خون اندازه گیری می شود.

این آزمایش معمولاً برای بررسی کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت و همچنین برای تشخیص دیابت استفاده می شود. اگر سطح قند خون دو ساعت پس از مصرف غذا کمتر از ۷.۸ mmol/L باشد، طبیعی تلقی می شود. اگر مقدار بین ۷.۸ تا ۱۱.۰ mmol/L باشد، نشان دهنده پره دیابت است و اگر بیش از ۱۱.۱ mmol/L باشد، دیابت تشخیص داده می شود. این آزمایش می تواند مکمل خوبی برای تست های دیگر مانند HbA1c و قند خون ناشتا باشد.

آزمایش قند خون در دوران بارداری

بررسی قند خون در دوران بارداری از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا برخی از زنان در دوران بارداری دچار دیابت بارداری می شوند که می تواند خطراتی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد.

آزمایش GCT یا تست چالش گلوکز، معمولاً در هفته های ۲۴ تا ۲۸ بارداری برای غربالگری دیابت بارداری انجام می شود. این آزمایش برخلاف OGTT نیاز به ناشتا بودن ندارد. در این تست، فرد باردار یک نوشیدنی حاوی ۵۰ گرم گلوکز مصرف می کند و یک ساعت بعد، سطح قند خون اندازه گیری می شود. اگر نتیجه این آزمایش از حد نرمال بالاتر باشد (مثلاً بیشتر از ۷.۸ mmol/L یا ۱۴۰ mg/dL)، نیاز است که آزمایش دقیق تر OGTT انجام شود. 

درنتیجه برای غربالگری دیابت بارداری معمولاً در هفته های ۲۴ تا ۲۸ بارداری آزمایش تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) انجام می شود. در این آزمایش معمولاً پس از یک دوره ناشتا بودن، نمونه خون گرفته می شود و سپس مادر یک نوشیدنی حاوی گلوکز مصرف می کند و در فواصل زمانی مختلف (معمولاً ۱ و ۲ ساعت بعد) مجدداً نمونه خون گرفته می شود.

GCT یک تست غربالگری است، یعنی فقط مشخص می کند که آیا نیاز به بررسی بیشتر وجود دارد یا نه. این تست دیابت بارداری را به طور قطعی تشخیص نمی دهد، اما اگر نتیجه اش غیر طبیعی باشد، مرحله بعدی آزمایش OGTT با ۱۰۰ گرم گلوکز و نمونه گیری در چند مرحله برای تشخیص قطعی دیابت بارداری انجام می شود.

اگر مقادیر قند خون در هر یک از این مراحل بالاتر از محدوده طبیعی باشد، دیابت بارداری تشخیص داده می شود. دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان برطرف می شود، اما زنانی که به آن مبتلا می شوند در آینده بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند. مدیریت مناسب از طریق رژیم غذایی، ورزش و گاهی دارو می تواند خطرات را کاهش دهد و یک بارداری سالم را تضمین کند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش کبد: نحوه انجام تست ها و تفسیر نتایج

چگونه سطح قند خون خود را بررسی کنیم؟

پایشگرهای پیوسته قند خون (CGM)

تعداد بیشتری از افراد مبتلا به دیابت ترجیح می دهند برای بررسی سطح قند خون خود از پایشگرهای پیوسته قند خون استفاده کنند.
پایش مداوم قند خون به این معنا است که می توانید بدون نیاز به سوراخ کردن انگشت، سطح قند خون خود را بررسی کنید. در این روش، یک حسگر کوچک روی بدن شما به صورت شبانه روزی قرار می گیرد که میزان قند خون را اندازه گیری می کند و شما می توانید اطلاعات را روی گوشی همراه یا دستگاهی به نام ریدر مشاهده کنید. اگر از حسگرهای FreeStyle Libre 2 Plus استفاده می کنید، می توانید با اسکن کردن حسگر، اطلاعات قند خون را ببینید.

با این حال، پایشگر پیوسته قند خون مستقیما قند موجود در خون را اندازه گیری نمی کند. این دستگاه مقدار قند موجود در مایعی که اطراف سلول های بدن شما را احاطه کرده، به نام مایع میان بافتی (interstitial fluid)، اندازه گیری می کند.

دقت این روش به اندازه آزمایش قند خون از طریق انگشت نیست، زیرا ممکن است تا ۱۵ دقیقه با سطح واقعی قند خون اختلاف زمانی داشته باشد. این تفاوت بین سطح قند خون واقعی و مقدار نشان داده شده توسط CGM در زمان خوردن غذا یا انجام فعالیت بدنی بیشتر می شود.

حتی اگر تیم مراقبت های بهداشتی شما استفاده از CGM را به شما پیشنهاد دهد، باز هم بسیار مهم است که یک دستگاه سنجش قند خون برای انجام آزمایش انگشتی در اختیار داشته باشید. این وسیله از طریق نسخه پزشک قابل تهیه می باشد.

همچنین می توانید بررسی کنید که آیا واجد شرایط دریافت CGM رایگان از NHS هستید یا نه.

آزمایش قند خون از طریق انگشت

آزمایش قند خون به روش انگشتی راهی است برای این که بدانید در همان لحظه سطح قند خون شما چقدر است. این روش مانند گرفتن یک عکس فوری از وضعیت قند خون شما می باشد.

تیم درمانی شما به شما آموزش خواهد داد که چگونه این آزمایش را به درستی انجام دهید، زیرا اگر به روش اشتباه انجام شود، ممکن است نتایج نادرست به دست آورید.

برای برخی افراد، انجام این آزمایش کار سختی نیست و به زودی بخشی از روتین روزانه آن ها می شود. اما برای برخی دیگر ممکن است تجربه ای پر استرس باشد، و این موضوع کاملا قابل درک است. دانستن اطلاعات دقیق و صحبت با دیگران می تواند کمک کننده باشد. می توانید با خط پشتیبانی ما تماس بگیرید یا با دیگر افراد مبتلا به دیابت در انجمن آنلاین گفت و گو کنید. آن ها نیز این مسیر را رفته اند و نگرانی های شما را درک می کنند.

برای یادگیری دقیق نحوه انجام صحیح و ایمن آزمایش قند خون می توانید ویدیوی آموزشی ما را ببینید.

ما اطلاعات بیشتری نیز در اختیار والدینی قرار می دهیم که کودکی مبتلا به دیابت دارند و خودشان آزمایش قند خون را برای فرزندشان انجام می دهند.

برای انجام آزمایش قند خون به این موارد نیاز دارید:

• یک دستگاه سنجش قند خون
• یک دستگاه سوراخ کننده انگشت و لنست
• نوار تست
• یک سطل مخصوص وسایل تیز برای دور انداختن لنست های استفاده شده

اگر هر کدام از این وسایل را ندارید، با تیم مراقبت بهداشتی خود صحبت کنید.

دستگاه های سنجش قند خون

دستگاه های جدیدی برای سنجش قند خون همواره وارد بازار می شوند، به همین دلیل انتخاب یک دستگاه مناسب ممکن است کمی دشوار باشد. بهتر است از تیم درمانی خود بخواهید تا بهترین گزینه را بر اساس شرایط شما پیشنهاد دهند.

اگر مشکلات بینایی دارید، ممکن است نتوانید از برخی دستگاه ها استفاده کنید. در این صورت تیم پزشکی می تواند گزینه های جایگزین را معرفی کند.

برخی افراد می توانند این دستگاه ها را از طریق نسخه پزشک دریافت کنند. اما اگر تصمیم بگیرید دستگاه را شخصا تهیه کنید، ممکن است نتوانید نوار تست آن را از طریق نسخه تامین نمایید. در این صورت حتما با تیم پزشکی خود مشورت کنید.

دستگاه های سوراخ کننده انگشت و لنست ها

این دستگاه ها با استفاده از یک سوزن نازک (لنست) پوست را سوراخ می کنند تا یک قطره خون برای انجام آزمایش قند خون به دست آید.
شما می توانید میزان نفوذ سوزن را در دستگاه تنظیم کنید، بسته به ضخامت پوست خود.

لنست ها در اندازه ها و ضخامت های مختلف عرضه می شوند. لنست هایی با شماره گیج بالاتر نازک تر هستند، بنابراین معمولا درد کمتری دارند، اما ممکن است خون کافی تولید نکنند.

هر لنست فقط باید یک بار استفاده شود. پس از آن کند می شود و استفاده مجدد از آن دردناک خواهد بود.

نوارهای تست

نوارهای تست معمولا به صورت بسته های ۵۰ عددی عرضه می شوند و باید با دستگاه سنجش قند خون انتخابی شما همخوانی داشته باشند.

اگر درخواست نوار تست شما رد شد، موضوع را با پزشک عمومی خود مطرح کنید. اگر نتیجه نگرفتید، می توانید با کمیسیون خدمات بالینی منطقه (CCG) تماس بگیرید. این نهاد مسئول مدیریت خدمات NHS در منطقه شما می باشد.

اگر تصمیم گرفتید نوار تست را از خارج از بریتانیا یا به صورت آنلاین خریداری کنید، حتما مطمئن شوید که این نوارها مطابق با استانداردهای تنظیم شده در بریتانیا هستند.

چگونه آزمایش قند خون از طریق انگشت را انجام دهیم

تیم درمانی شما در اولین بار نحوه انجام این آزمایش را به شما آموزش خواهد داد، اما در ادامه مراحل اصلی برای انجام درست آزمایش قند خون از طریق انگشت آمده است:

1. دستان خود را با آب گرم و صابون بشویید. از دستمال مرطوب استفاده نکنید، زیرا گلیسیرین موجود در آن می تواند بر نتیجه آزمایش قند خون تاثیر بگذارد. مطمئن شوید که دستانتان گرم هستند تا گرفتن خون راحت تر و با درد کمتر انجام شود.
2. یک نوار تست بردارید و آن را داخل دستگاه سنجش قند خون قرار دهید تا دستگاه روشن شود. برخی از دستگاه ها نوار تست داخلی دارند و به صورت خودکار روشن می شوند.
3. درپوش دستگاه سوراخ کننده انگشت را باز کرده و یک لنست جدید داخل آن قرار دهید. سپس درپوش را ببندید و دستگاه را با کشیدن یا فشار دادن پیستون آماده کنید.
4. یک انگشت برای سوراخ کردن انتخاب کنید، اما از انگشت شست یا اشاره استفاده نکنید. همچنین، وسط انگشت یا نزدیکی ناخن را نیز انتخاب نکنید. دستگاه را به کنار انگشت بچسبانید و پیستون را فشار دهید. در هر بار استفاده، انگشت و ناحیه متفاوتی را انتخاب کنید.
5. دستگاه همراه با نوار تست را به قطره خون حاصل نزدیک کنید. دستگاه معمولا با یک صدای بوق اعلام می کند که نوار تست به اندازه کافی از خون پر شده است.
6. پیش از بررسی نتیجه، خونریزی انگشت خود را متوقف کنید. از یک دستمال برای فشار دادن روی محل استفاده کرده و سپس از همان دستمال برای خارج کردن لنست استفاده کنید. لنست را داخل سطل مخصوص وسایل تیز بیندازید.
7. در این زمان، دستگاه نتیجه آزمایش قند خون را نشان خواهد داد. حتما این عدد را جایی یادداشت کنید.
8. می توانید با همان دستمال، نوار تست را نیز از دستگاه خارج کرده و دور بیندازید. معمولا با خارج کردن نوار، دستگاه به طور خودکار خاموش می شود.

آزمایش HbA1c

علاوه بر انجام منظم آزمایش قند خون در خانه، حداقل یک بار در سال تیم مراقبت های بهداشتی شما از شما می خواهد که برای انجام آزمایش خون HbA1c به مرکز درمانی مراجعه کنید. این آزمایش میانگین سطح قند خون شما را در سه ماه گذشته اندازه گیری می کند و به شما و تیم درمانی کمک می کند تا روند کلی قند خون شما را در طول زمان بررسی کنید.

مطلب پیشنهادی: آزمایش کلیه: آزمایش های خون، ادرار و تفسیر نتایج

آزمایش HbA1c یکی از آزمایش های ضروری در بررسی سلامت افراد مبتلا به دیابت است و درک صحیح نتایج آن بسیار اهمیت دارد. اگر نتیجه HbA1c شما بالا باشد، به این معنا است که سطح قند خون در بدن شما بیش از حد طبیعی است. این وضعیت خطر ابتلا به عوارض دیابت مانند مشکلات جدی در چشم ها و پاها را افزایش می دهد.

بنابراین انجام منظم این آزمایش قند خون بسیار مهم است تا بتوانید با آگاهی از وضعیت خود، تغییرات لازم را اعمال کرده و خطر بروز عوارض را کاهش دهید.

نتایج خود را یادداشت کنید

شاید ساده به نظر برسد، اما ثبت نتایج آزمایش قند خون بسیار مهم است. این کار را می توانید در یک دفترچه، تقویم گوشی یا دفترچه یادداشت انجام دهید. برخی از دستگاه های سنجش قند خون نرم افزارهایی دارند که به شما اجازه می دهند نتایج را ذخیره و بررسی کنید. همچنین می توانید از اپلیکیشن های مخصوص دیابت نیز استفاده کنید.

مطلب پیشنهادی: آزمایش هورمونی: انواع، نحوه تشخیص و تفسیر نتایج

با ثبت منظم نتایج آزمایش قند خون، شما و تیم درمانی می توانید روند تغییرات را بررسی کرده و در صورت نیاز، درمان شما را تنظیم کنید.

چه زمانی باید آزمایش قند خون بدهیم؟

پزشک یا تیم درمانی شما می‌تواند به شما بگوید چند بار در روز نیاز به آزمایش قند خون دارید. معمولاً این موضوع به نوع دیابت و برنامه درمانی شما بستگی دارد.

دیابت نوع ۱

اگر دیابت نوع ۱ دارید، ممکن است تیم درمانی شما پیشنهاد دهد از مانیتور مداوم قند خون (CGM) استفاده کنید یا بین ۴ تا ۱۰ بار در روز آزمایش قند خون انجام دهید. در این شرایط ممکن است نیاز داشته باشید که قند خون خود را در این زمان‌ها اندازه‌گیری کنید:

• قبل از وعده‌های غذایی و تنقلات، و گاهی اوقات بعد از غذا
• قبل، بعد و حتی در حین انجام فعالیت‌های ورزشی
• پیش از خواب
• گاهی اوقات در نیمه شب
• پس از درمان افت قند خون (هیپو)
• در زمان بیماری
• هنگام تغییر در روتین روزانه
• هنگام شروع داروی جدید

دیابت نوع ۲

اگر برای مدیریت دیابت نوع ۲ از انسولین استفاده می‌کنید، ممکن است نیاز باشد که از CGM استفاده کنید یا چندین بار در روز آزمایش قند خون انجام دهید. تعداد دقیق دفعات بستگی به نوع و میزان انسولینی دارد که مصرف می‌کنید. معمولاً اگر بیش از یک نوبت در روز انسولین تزریق می‌کنید، توصیه می‌شود پیش از وعده‌های غذایی و پیش از خواب قند خونتان را بسنجید. اگر از انسولین طولانی‌اثر یا متوسط‌اثر استفاده می‌کنید، ممکن است فقط لازم باشد قند خون را پیش از صبحانه و گاهی پیش از شام یا خواب بررسی کنید.

در موارد زیر نیز ممکن است نیاز باشد دفعات آزمایش قند خون خود را افزایش دهید:

• هنگام بیماری
• در صورت نیاز به رانندگی‌های طولانی
• در صورت تغییر در رژیم غذایی یا برنامه ورزشی

اگر دیابت نوع ۲ را با داروهایی غیر از انسولین مدیریت می‌کنید، یا فقط با رژیم غذایی و ورزش کنترل می‌کنید، ممکن است نیازی به آزمایش قند خون روزانه نداشته باشید.

تفسیر نتایج آزمایش قند خون

سطح قند خون هنگام بیدار شدن (قبل از خوردن غذا)

سطح قند خون قبل از وعده‌های غذایی در طول روز

ممکن است از خودتان بپرسید که محدوده طبیعی برای سطح قند خون چقدر است؟ پاسخ این است که یک محدوده سالم وجود دارد که بهتر است سعی کنید همیشه در آن قرار بگیرید. البته، محدوده هدف شما برای آزمایش قند خون ممکن است بسته به شرایط بدنی شما متفاوت باشد. تیم درمانی شما با شما در مورد این محدوده صحبت خواهد کرد و آن را به صورت دقیق مشخص می کند.

مقدار قند خون در طول روز و بسته به تغذیه، میزان فعالیت بدنی و دیگر عوامل متغیر است. واحد اندازه گیری سطح قند خون، میلی‌مول بر لیتر (mmol/l) می باشد.

در ادامه یک راهنمای کلی برای درک بهتر محدوده های هدف آورده شده است:

کودکان مبتلا به دیابت نوع 1

• هنگام بیدار شدن و قبل از وعده های غذایی: 4 تا 7 میلی مول بر لیتر
• بعد از وعده های غذایی: 5 تا 9 میلی مول بر لیتر

بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 1

• هنگام بیدار شدن و قبل از غذا: 5 تا 7 میلی مول بر لیتر
• قبل از سایر وعده های غذایی: 4 تا 7 میلی مول بر لیتر
• بعد از وعده های غذایی (حداقل 90 دقیقه پس از صرف غذا): 5 تا 9 میلی مول بر لیتر
• تیم درمانی همچنین با شما درباره هدف قند خون هنگام خواب نیز صحبت خواهد کرد.

افراد مبتلا به دیابت نوع 2

در حال حاضر، راهنمای رسمی NICE (مؤسسه ملی سلامت و مراقبت عالی بریتانیا) توصیه خاصی برای محدوده های دقیق قند خون برای دیابت نوع 2 ارائه نداده است. اگر مبتلا به دیابت نوع 2 هستید، بهتر است با تیم درمانی خود در مورد اهداف خاص آزمایش قند خون مشورت کنید. همچنین می توانید صفحه مربوط به HbA1c و “زمان در محدوده” را مطالعه کنید تا اطلاعات بیشتری در این باره به دست آورید.

زنان باردار با هر نوع دیابت، از جمله دیابت بارداری:

• ناشتا (پیش از صبحانه): کمتر از 5.3 میلی مول بر لیتر
• یک ساعت پس از صرف غذا: کمتر از 7.8 میلی مول بر لیتر
• اگر نتوانستید قند خون را دقیقا یک ساعت بعد از غذا اندازه بگیرید و این کار را پس از دو ساعت انجام دادید، بهتر است سطح قند خون شما زیر 6.4 میلی مول بر لیتر باشد.

ما اطلاعات زیادی در اختیار داریم که می تواند به شما در صورت برنامه ریزی برای بارداری یا در دوران بارداری کمک کند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش بارداری: انواع، علائم و تفسیر کامل نتایج

چه اتفاقی می افتد اگر سطح قند خون خیلی پایین باشد؟

اگر سطح قند خون شما بسیار پایین بیاید، که معمولا زیر 4 میلی مول بر لیتر است، ممکن است دچار یک وضعیت به نام “هیپو” شوید. هیپو باید بلافاصله درمان شود، در غیر این صورت سطح قند خون باز هم کاهش می یابد و ممکن است باعث بروز یک هیپوی شدید شده و نیاز به درمان اورژانسی پیدا کنید.

علائم هیپو می توانند بسیار متنوع باشند، به همین دلیل آگاهی از علائم آن بسیار مهم است تا بتوانید در زمان مناسب اقدام کنید. همچنین ما اطلاعات بیشتری درباره کارهایی که در صورت وقوع هیپو باید انجام دهید ارائه داده ایم.

چه اتفاقی می افتد اگر سطح قند خون خیلی بالا باشد؟

اگر سطح قند خون کمی بالاتر از محدوده هدف شما باشد، معمولا علائمی وجود ندارد. اما اگر قند خون خیلی بالا برود، ممکن است علائمی را تجربه کنید که به آن “هایپر” گفته می شود.

سطح قندی که در آن علائم ظاهر می شوند برای هر فرد متفاوت است، اما برخی از علائم رایج عبارتند از:

• دفع ادرار بیشتر از حد معمول
• احساس تشنگی زیاد
• سردرد
• احساس خستگی یا بی حالی

آگاهی از نحوه درمان هایپر بسیار مهم است تا از ایجاد “کتون” در خون جلوگیری شود. کتون ها مواد شیمیایی خطرناکی هستند که در صورت بالا بودن طولانی مدت قند خون ایجاد می شوند و می توانند بسیار جدی باشند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش بیماری های قلبی

مانیتورهای مداوم قند خون (CGMs)

افراد مبتلا به دیابت، به ویژه دیابت نوع 1، ممکن است ترجیح دهند از CGM استفاده کنند. این دستگاه ها سطح قند خون را هر چند دقیقه یک بار اندازه گیری می کنند. CGM شامل دستگاه کوچکی است که روی پوست قرار می گیرد و همراه با یک سنسور زیرپوستی عمل می کند. این سنسورها معمولا بین 10 روز تا دو هفته دوام دارند و سپس باید تعویض شوند. برخی مدل های دیگر که در بدن کاشته می شوند، تا 6 ماه قابل استفاده هستند.

CGM ها یک فرستنده بی سیم دارند که داده ها را به یک برنامه (نرم افزار) ارسال می کند. این برنامه را می توان در گوشی هوشمند، دریافت کننده اختصاصی یا پمپ انسولین مشاهده کرد.

برخی CGM ها سطح قند خون را به صورت لحظه ای نمایش می دهند و هشدار می دهند اگر سطح قند خیلی بالا یا پایین برود. مدل های دیگر نیاز دارند که هر چند ساعت یک بار با عبور دادن دریافت کننده روی سنسور، اطلاعات خوانده شود.

در بعضی مدل ها همچنان نیاز به آزمایش قند خون با انگشت وجود دارد تا دستگاه به درستی تنظیم شود. این کار را کالیبراسیون می نامند. همچنین این تست ها به بالا بردن دقت خوانش دستگاه کمک می کنند. راهنمای استفاده از دستگاه را مطالعه کنید تا بدانید چند وقت یک بار باید از انگشت تست بگیرید.

داروهایی که ممکن است روی CGM تاثیر بگذارند

برخی داروها می توانند دقت CGM را پایین بیاورند، به ویژه در مدل های قدیمی تر. داروهایی مانند:

• استامینوفن (Tylenol)
• آلبوترول (Ventolin)
• آسپیرین
• آتنولول
• آتورواستاتین
• اتانول اولئات
• لیزینوپریل
• ویتامین C (مثل مکمل های Airborne و Emergen-C)

البته در CGM های جدیدتر، دوزهای معمول استامینوفن (تا 1000 میلی گرم) یا ویتامین C (تا 500 میلی گرم) معمولا تاثیر قابل توجهی بر دقت دستگاه ندارند.

اگر دارویی مصرف می کنید که ممکن است بر دقت CGM اثر بگذارد، حتما راهنمای بسته بندی دستگاه را مطالعه کنید یا با پزشک خود مشورت نمایید. ممکن است پزشک از شما بخواهد برای تایید صحت نتایج، از آزمایش قند خون دستی هم استفاده کنید.

همچنین در موارد خاص مثل بارداری، دیالیز یا بیماری های شدید، CGM ممکن است دقت کافی نداشته باشد. در این شرایط نیز با پزشک خود صحبت کنید تا روش مناسب پایش قند خون را برایتان مشخص کند.