آزمایش فشار خون: نحوه انجام و تفسیر نتایج

مقدمه: فشار خون یکی از علائم حیاتی بدن است که نشان دهنده فشار وارد شده توسط خون به دیواره رگ ها می باشد. اندازه گیری فشار خون یک روش مهم برای ارزیابی سلامت قلب و عروق است و می تواند به تشخیص زودهنگام بیماری های قلبی، کلیوی و سایر مشکلات مرتبط کمک کند. فشار خون به طور معمول با دو عدد سیستولیک و دیاستولیک نمایش داده می شود که عدد اول نشان دهنده فشار خون در زمان انقباض قلب و عدد دوم نشان دهنده فشار خون در زمان استراحت قلب می باشد. انجام آزمایش فشار خون به صورت منظم، به ویژه برای افرادی که دارای سابقه خانوادگی بیماری های قلبی یا فشار خون بالا هستند، از اهمیت زیادی برخوردار است. این آزمایش ساده و غیرتهاجمی اطلاعات ارزشمندی در مورد وضعیت سلامتی فرد ارائه می دهد.

آزمایش فشار خون چیست؟

هر بار که قلب شما می تپد، خون را به شریان ها (رگ هایی که خون را از قلب به بافت ها و اندام های بدن منتقل می کنند) پمپ می کند. اندازه گیری فشار خون آزمایشی است که نیروی (فشار) موجود در شریان ها را هنگام تپیدن قلب اندازه گیری می کند.

فشار خون به صورت دو عدد اندازه گیری می شود:

• فشار خون سیستولیک (عدد اول و بالاتر) فشار داخل شریان ها را هنگام تپیدن قلب اندازه گیری می کند.
• فشار خون دیاستولیک (عدد دوم و پایین تر) فشار داخل شریان را هنگامی که قلب بین ضربان ها استراحت می کند، اندازه گیری می کند.

برای مثال، فشار خون ۱۲۰/۸۰ به معنای فشار سیستولیک ۱۲۰ و فشار دیاستولیک ۸۰ است.

عوامل مختلفی می توانند فشار خون شما را تغییر دهند. این عوامل شامل موارد زیر هستند:

• فعالیت بدنی (استراحت کردن یا ورزش کردن)
• مصرف مواد غذایی یا نوشیدنی های حاوی کافئین، الکل یا دخانیات
• سن
• مصرف برخی داروها
• وضعیت بدن (نشستن، دراز کشیدن یا ایستادن)

اگر فشار خون شما در اندازه گیری های مختلف و در روزهای متفاوت بالا باشد، ممکن است فشار خون بالا (هایپرتانسیون) داشته باشید. حدود نیمی از بزرگسالان آمریکایی به فشار خون بالا مبتلا هستند. فشار خون بالا خطر ابتلا به بیماری های جدی مانند حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش می دهد، اما به ندرت علائمی ایجاد می کند.

اندازه گیری فشار خون به تشخیص زودهنگام فشار خون بالا کمک می کند تا قبل از بروز عوارض جدی تحت درمان قرار گیرد.

نام های دیگر: اندازه گیری فشار خون، آزمایش فشار خون، غربالگری فشار خون، دستگاه فشارسنج (اسفیگمومانومتر)

اندازه گیری فشار خون چه کاربردی دارد؟

اندازه گیری فشار خون بیشتر برای تشخیص فشار خون بالا استفاده می شود.

فشار خون پایین (هیپوتانسیون) کمتر شایع است، اما اگر علائمی داشته باشید، ممکن است پزشک این آزمایش را برای شما انجام دهد. برخلاف فشار خون بالا، فشار خون پایین معمولا باعث ایجاد علائم می شود. این علائم شامل موارد زیر هستند:

• سرگیجه یا سبکی سر
• حالت تهوع
• پوست سرد و عرق کرده
• رنگ پریدگی
• غش کردن
• ضعف

چرا باید فشار خون خود را اندازه گیری کنید؟

اندازه گیری فشار خون تنها راهی است که می توانید متوجه شوید آیا فشار خون بالا دارید یا خیر. فشار خون بالا معمولا علائم و نشانه های هشداردهنده ندارد و بسیاری از افراد از داشتن آن بی خبر هستند.

فشار خون بالا می تواند مادر و نوزاد را در دوران بارداری در معرض خطر مشکلات قرار دهد.

درنتیجه اندازه گیری فشار خون معمولا بخشی از معاینه های منظم پزشکی است. همه افراد ۳ ساله و بالاتر باید حداقل یک بار در سال فشار خون خود را توسط پزشک اندازه گیری کنند.

اگر فشار خون بالا دارید یا در معرض خطر بیشتری برای آن هستید، ممکن است به اندازه گیری های مکررتر نیاز داشته باشید. عواملی که خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش می دهند، عبارتند از:

• ۴۰ سال یا بالاتر بودن سن
• اضافه وزن یا چاقی
• سابقه خانوادگی بیماری قلبی یا دیابت
• سابقه خانوادگی فشار خون بالا
• مصرف قرص های ضدبارداری یا سایر داروهایی که می توانند فشار خون را افزایش دهند
• سیاه پوست/آفریقایی-آمریکایی بودن (احتمال ابتلا به فشار خون بالا در این گروه بیشتر از سایر گروه های نژادی و قومی است)

پزشک می تواند به شما بگوید که هر چند وقت یک بار باید فشار خون خود را اندازه گیری کنید.

سایر مواردی که نیاز به اندازه گیری فشار خون دارند:

• برای بررسی اثربخشی داروهای فشار خون (در صورت داشتن فشار خون بالا)
• اگر در بیمارستان تحت درمان باشید
• برای اطمینان از ایمنی شما قبل از انجام عمل جراحی یا روش های پزشکی
• برای بررسی اینکه آیا انجام ورزش ها یا فعالیت های شدید برای شما بی خطر است یا نه
• اگر علائم فشار خون پایین داشته باشید

اندازه گیری منظم فشار خون می تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات کمک کرده و احتمال بروز عوارض جدی را کاهش دهد.

نحوه انجام آزمایش فشار خون

آزمایش فشار خون شامل مراحل زیر است:

• روی یک صندلی بنشینید و پاهای خود را صاف روی زمین قرار دهید.

• بازوی خود را روی یک میز یا سطح دیگر قرار دهید، به طوری که هم سطح با قلب شما باشد. ممکن است از شما خواسته شود که آستین خود را بالا بزنید.

• پزشک یا ارائه دهنده خدمات سلامت، کاف فشار خون (یک دستگاه بندمانند) را دور بازوی شما می بندد. این کاف باید به طور محکم دور قسمت بالایی بازو قرار گیرد، به طوری که لبه پایینی آن دقیقاً بالای آرنج قرار داشته باشد.

• پزشک با استفاده از یک پمپ دستی کوچک یا دکمه روی دستگاه خودکار، کاف فشار خون را باد می کند.

• فشار خون شما به صورت دستی (توسط پزشک) یا با دستگاه خودکار اندازه گیری می شود:

  • اگر اندازه گیری به صورت دستی انجام شود، پزشک یک گوشی پزشکی (استتوسکوپ) را روی سرخرگ بازویی (آرتری براکیال) در ناحیه بازو و مفصل آرنج قرار می دهد تا صدای جریان خون و ضربان نبض را هنگام باد شدن و خالی شدن کاف بشنود.
  • اگر از دستگاه خودکار استفاده شود، کاف فشار خون به طور خودکار باد شده، تخلیه می شود و فشار را اندازه گیری می کند.

• هنگام باد شدن کاف، احساس خواهید کرد که به طور محکم دور بازوی شما فشار وارد می کند. این فشار برای مدت کوتاهی جریان خون را در آن قسمت از بازو متوقف می کند.

• سپس پزشک سوپاپ کاف را باز می کند تا هوا به آرامی تخلیه شود. با خالی شدن تدریجی هوا، جریان خون در بازوی شما دوباره شروع می شود.

• در حین کاهش فشار، زمانی که اولین صدای ضربان خون شنیده می شود، فشار سیستولیک (عدد بالا) ثبت می شود.

• با ادامه تخلیه هوا، صدای ضربان خون به تدریج کاهش می یابد. زمانی که این صدا به طور کامل متوقف شود، فشار دیاستولیک (عدد پایین) ثبت می شود.

این آزمایش حدود یک دقیقه طول می کشد.

پزشک ممکن است بخواهد فشار خون شما را در حالت ایستاده یا درازکشیده نیز اندازه گیری کند. همچنین ممکن است فشار خون شما را در بازوی دیگر نیز بررسی کند.

چگونه فشار خون خود را در خانه اندازه گیری کنید؟

با تیم مراقبت سلامت خود درباره اندازه گیری منظم فشار خون در خانه صحبت کنید. این روش به عنوان پایش فشار خون خودسنجی (SMBP) شناخته می شود.

پایش فشار خون خودسنجی به این معنی است که شما به طور منظم از یک دستگاه اندازه گیری فشار خون شخصی در خارج از مطب پزشک یا بیمارستان استفاده می کنید. این دستگاه ها ایمن و استفاده از آن ها آسان است. اگر به کمک نیاز دارید، یکی از اعضای تیم مراقبت سلامت می تواند نحوه استفاده از دستگاه را به شما آموزش دهد.

شواهد نشان می دهد که افرادی که فشار خون بالا دارند، در صورت استفاده از روش SMBP همراه با حمایت تیم مراقبت سلامت، احتمال بیشتری دارد که فشار خون خود را کاهش دهند.

برای پایش فشار خون خودسنجی از این نکات استفاده کنید:

• از یک دفترچه ثبت فشار خون برای یادداشت کردن اندازه گیری ها استفاده کنید.
• فشار خون خود را هر روز در زمان مشخصی اندازه گیری کنید.
• حداقل دو بار اندازه گیری انجام دهید و بین هر اندازه گیری ۱ تا ۲ دقیقه فاصله بگذارید.

با تیم مراقبت سلامت خود درباره دفعات اندازه گیری فشار خون صحبت کنید. افرادی که فشار خون بالا دارند ممکن است نیاز به اندازه گیری مکررتر نسبت به سایر افراد داشته باشند.

اگر نگران اعداد فشار خون خود هستید، با تیم مراقبت سلامت مشورت کنید. آن ها می توانند به شما در تهیه برنامه ای برای مدیریت فشار خون بالا کمک کنند.

چگونه متخصصان سلامت فشار خون شما را اندازه گیری می کنند؟

ابتدا یک متخصص سلامت کاف بادی (بازوبند بادی) را دور بازوی شما می پیچد. سپس کاف را باد می کند که به آرامی بازوی شما را تحت فشار قرار می دهد. این کاف دارای گیجی است که فشار خون شما را اندازه گیری می کند.

سپس متخصص سلامت به آرامی هوا را از کاف خارج کرده و با استفاده از گوشی پزشکی به نبض شما گوش می دهد. این فرآیند سریع و بدون درد است. اگر از دستگاه فشار خون دیجیتال یا خودکار استفاده شود، نیازی به استفاده از گوشی پزشکی نیست.

گیج دستگاه از واحدی به نام میلی متر جیوه (mm Hg) برای اندازه گیری فشار در رگ های خونی شما استفاده می کند.

اگر فشار خون بالا دارید، با تیم مراقبت سلامت خود درباره اقدامات لازم برای کنترل آن صحبت کنید. کنترل فشار خون می تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سکته مغزی را کاهش دهد.

صرف نظر از سن، شما می توانید هر روز اقداماتی انجام دهید تا فشار خون خود را در محدوده سالم نگه دارید.

نحوه آمادگی برای آزمایش فشار خون

برخی عوامل می توانند باعث افزایش فشار خون شما شوند. اگر دارویی مصرف می کنید، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید، زیرا برخی داروها ممکن است بر نتایج اندازه گیری فشار خون تأثیر بگذارند.

برای به دست آوردن نتیجه دقیق تر، از انجام موارد زیر به مدت حداقل ۳۰ دقیقه قبل از آزمایش خودداری کنید:

• ورزش کردن
• مصرف الکل
• محصولات دخانیات (مانند سیگار)
• مواد غذایی یا نوشیدنی های حاوی کافئین

همچنین، قبل از آزمایش حتماً مثانه خود را خالی کنید تا اندازه گیری دقیق تری داشته باشید.

کجا می توانید فشار خون خود را اندازه گیری کنید؟

• توسط یکی از اعضای تیم مراقبت سلامت در مطب پزشک.
• در داروخانه هایی که دستگاه دیجیتال اندازه گیری فشار خون دارند.
• با استفاده از دستگاه فشار خون خانگی که خودتان می توانید از آن استفاده کنید.

می توانید فشار خون خود را در این مکان ها اندازه گیری کنید. برای ثبت اطلاعات مهم مربوط به فشار خون، فرم مخصوص را در اولین مراجعه خود برای اندازه گیری فشار خون همراه داشته باشید.

عواملی که می توانند بر اندازه گیری فشار خون تأثیر بگذارند

عوامل مختلفی می توانند بر نتیجه اندازه گیری فشار خون تأثیر داشته باشند، از جمله:

• اضطراب هنگام اندازه گیری فشار خون: این حالت “سندروم روپوش سفید” نام دارد. از هر ۳ نفر، ۱ نفر ممکن است در مطب پزشک فشار خون بالایی داشته باشد اما در خارج از آن فشار خون طبیعی داشته باشد.
• آنچه قبل از اندازه گیری مصرف کرده اید یا انجام داده اید: اگر تا ۳۰ دقیقه قبل از اندازه گیری فشار خون سیگار کشیده، الکل یا کافئین مصرف کرده یا ورزش کرده باشید، ممکن است فشار خون شما بالاتر نشان داده شود.
• نحوه نشستن: قرار دادن پاها به صورت ضربدری و آویزان نگه داشتن بازو در کنار بدن به جای قرار دادن آن روی میزی هم سطح با سینه، می تواند فشار خون را افزایش دهد.

داشتن یک اندازه گیری دقیق از فشار خون اهمیت زیادی دارد، زیرا تصویر واضح تری از خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی به شما ارائه می دهد.

• اگر اندازه گیری فشار خون کمتر از مقدار واقعی باشد، ممکن است احساس امنیت کاذب نسبت به سلامتی خود پیدا کنید.
• اگر اندازه گیری فشار خون بالاتر از مقدار واقعی باشد، ممکن است منجر به دریافت درمان غیرضروری شود.

تفسیر نتایج آزمایش فشار خون

نتایج شما که به آن اندازه گیری فشار خون نیز گفته می شود، شامل دو عدد است:

• عدد بالا یا عدد اول نشان دهنده فشار سیستولیک (فشار داخل سرخرگ ها هنگام ضربان قلب) است.
• عدد پایین یا عدد دوم نشان دهنده فشار دیاستولیک (فشار داخل سرخرگ ها در زمان استراحت قلب بین ضربان ها) است.

فشار خون بر حسب میلی متر جیوه (mm Hg) اندازه گیری می شود و به چند دسته مختلف تقسیم بندی می شود:

فشار خون می تواند در طول روز افزایش یا کاهش یابد. پزشک معمولاً زمانی شما را مبتلا به فشار خون بالا تشخیص می دهد که در دو یا چند نوبت مختلف فشار خون بالا داشته باشید. برای تشخیص دقیق، پزشک ممکن است موارد زیر را نیز در نظر بگیرد:

• سابقه پزشکی و سابقه خانوادگی شما
• اندازه گیری های فشار خون در یک دوره زمانی مشخص
• وجود علائم مرتبط با فشار خون بالا

اگر کودک شما کمتر از ۱۳ سال دارد، پزشک فشار خون او را با مقادیر طبیعی متناسب با سن، جنس و قد مقایسه خواهد کرد.

اگر فشار خون بالا داشته باشید، پزشک ممکن است توصیه کند:

• تغییرات سبک زندگی (مانند رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و کاهش استرس)
• مصرف دارو برای کنترل فشار خون
• اندازه گیری منظم فشار خون در خانه با استفاده از دستگاه فشار خون دیجیتال

اندازه گیری فشار خون در خانه جایگزین ویزیت های منظم پزشک نیست، اما می تواند اطلاعات مهمی درباره:

• میزان اثربخشی درمان
• تغییرات احتمالی وضعیت سلامتی شما

ارائه دهد.

همچنین اندازه گیری فشار خون در خانه ممکن است استرس ناشی از اندازه گیری در مطب را کاهش دهد. برخی افراد هنگام اندازه گیری فشار خون در مطب دچار سندرم روپوش سفید می شوند که باعث افزایش موقتی فشار خون و نتایج نادرست می شود.

چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنید؟

در صورتی که فشار خون شما:

• بیشتر از ۱۸۰/۱۲۰ mmHg باشد

• همراه با علائم زیر باشد:

  • درد قفسه سینه
  • تنگی نفس
  • درد پشت
  • بی حسی یا ضعف
  • مشکل در صحبت کردن
  • تغییرات بینایی

بلافاصله به اورژانس مراجعه کنید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.

فشار خون پایین (هیپوتانسیون)

اگر فشار خون شما ۹۰/۶۰ mmHg یا کمتر باشد، غیر طبیعی محسوب می شود. درمان فشار خون پایین ممکن است شامل:

• مصرف دارو
• ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی باشد.

در صورت بروز علائم خطرناک فشار خون پایین مانند:

• گیجی
• نبض ضعیف و سریع
• پوست سرد و مرطوب

بلافاصله به پزشک مراجعه کنید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.

نکات مهم برای اندازه گیری صحیح فشار خون

برای داشتن یک اندازه گیری دقیق از فشار خون، چه در مطب پزشک و چه در خانه، این نکات را رعایت کنید:

• تا ۳۰ دقیقه قبل از اندازه گیری فشار خون چیزی نخورید یا ننوشید.
• قبل از اندازه گیری، مثانه خود را خالی کنید.
• حداقل ۵ دقیقه قبل از اندازه گیری، روی یک صندلی راحت با پشتی مناسب بنشینید.
• هر دو پا را صاف روی زمین قرار دهید و پاهای خود را روی هم نیندازید.
• بازوی خود را با کاف روی میزی هم سطح با سینه قرار دهید.
• مطمئن شوید که کاف فشار خون محکم است اما بیش از حد تنگ نباشد. کاف باید مستقیما روی پوست قرار بگیرد و نباید روی لباس بسته شود.
• هنگام اندازه گیری فشار خون صحبت نکنید.

با رعایت این دستورالعمل ها، می توانید اندازه گیری دقیق تری از فشار خون خود داشته باشید و اطلاعات بهتری برای مدیریت سلامت خود به دست آورید.

نکات دیگری که باید درباره اندازه‌گیری فشار خون بدانید:

اگر مبتلا به فشار خون بالا تشخیص داده شده‌اید، پزشک ممکن است تغییراتی در سبک زندگی شما پیشنهاد دهد که شامل موارد زیر است:

• فعالیت بدنی منظم:
  انجام ورزش منظم می‌تواند به کاهش فشار خون و مدیریت وزن کمک کند. قبل از شروع یک برنامه ورزشی جدید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

• حفظ وزن سالم:
  اگر اضافه وزن دارید، کاهش حتی ۲ تا ۳ کیلوگرم می‌تواند فشار خون شما را کاهش دهد.

• پیروی از یک رژیم غذایی سالم:
  رژیم غذایی خود را غنی از میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل کنید و مصرف چربی‌های اشباع و چربی‌های مضر را محدود نمایید.
  رژیم غذایی DASH (روش تغذیه برای توقف فشار خون بالا) یک الگوی غذایی سالم برای قلب است که پزشکان توصیه می‌کنند.

• کاهش مصرف نمک:
  اکثر بزرگسالان و کودکان بالای ۱۴ سال باید کمتر از ۲۳۰۰ میلی‌گرم نمک در روز مصرف کنند.

• محدود کردن مصرف الکل:
  با پزشک خود درباره میزان مصرف الکل مشورت کنید. ممکن است توصیه شود که مصرف الکل را کاهش دهید یا کاملاً متوقف کنید.

• ترک سیگار:
  اگر سیگار می‌کشید، ترک آن تأثیر مثبتی بر کاهش فشار خون و بهبود سلامت کلی شما دارد.

• مدیریت استرس:
  روش‌هایی مانند مدیتیشن، یوگا و تمرینات تنفسی می‌توانند به کاهش استرس و کنترل فشار خون کمک کنند.

• داشتن خواب کافی و باکیفیت:
  کمبود خواب یا اختلالات خواب می‌تواند فشار خون شما را افزایش دهد. سعی کنید هر شب ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت داشته باشید.

ایجاد این تغییرات در سبک زندگی می‌تواند به کاهش فشار خون و بهبود سلامت کلی شما کمک کند. برای راهنمایی‌های بیشتر و برنامه‌های درمانی، به پزشک خود مراجعه کنید.